poniedziałek, 16 stycznia 2012

WOŚP łamie ustawę refundacyjną - nielegalne darowizny?

Czym jest popularny WOŚP, czyli Wielka Orkiestra Świątecznej Pomoicy, która od 20 lat wtopiła się w już w krajobraz Polski, stając się jej nieodłącznym elementem, dominującym jedną ze styczniowych niedziel, nie trzeba. Pewnie każdy z nas, na miarę możliwości, stara się wesprzeć akcję. Okazuje się jednak, że byś może WOŚP swoją działalnością na rzecz szpitali - w tym roku zbierano fundusze na zakup pomp insulinowych dla kobiet ciężarnych z cukrzycą - naruszy przepisy nowej ustawy refundacyjnej. Obowiązującej od niespełna 3 tygodni, a już nowelizowanej...

W ustawie tej znajduje się art. 49, którego ustęp 3 brzmi:
Zakazane jest stosowanie jakichkolwiek form zachęty odnoszących się do leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów medycznych podlegających refundacji ze środków publicznych, w szczególności kierowanych do świadczeniobiorców, przedsiębiorców oraz ich pracowników lub osób uprawnionych, w tym sprzedaży uwarunkowanej, upustów, rabatów, bonifikat, pakietów i uczestnictwa w programach lojalnościowych, darowizn, nagród, prezentów, upominków, wycieczek, loterii, losowań, wszelkich form użyczeń, transakcji wiązanych, ułatwień, zakupów lub usług sponsorowanych, wszelkiego rodzaju talonów, bonów oraz innych niewymienionych z nazwy korzyści.
Sankcja, w tym wypadku nie dla producenta, ale podmiotu przekazującego ową "zachętę", jest bardzo dotkliwa: stukrotna wartość przekazanej zachęty (gdy ukarany jest podmiot, który nie zajmuje się handlem lekami).

Domyślać się można, "co autor (podobno racjonalny ustawodawca) miał na myśli". Chodziło z pewnością o walkę z patologiami, działaniami o znamionach łapówkarskich. Trzeba jednak jasno powiedzieć - zamysłu nie udało się zrealizować. Dotychczas przepisy zakazywały przyjmowania "nieuzasadnionych korzyści" - i to sformułowanie zdecydowanie trafniej oddawało zamysł, czemu przepis tak ujęty miał służyć. Dzisiaj, na skutek taka nie inaczej sformułowanego w/w przepisu, dochodzić może do absurdu w postaci potencjalnej możliwości oskarżenia jakiegokolwiek podmiotu prowadzącego działalność charytatywną. Czym bowiem jest przekazanie przez taki WOŚP zakupionych za pieniądze zebrane przez wolontariuszy np. pomp insulinowych, jak nie darowizną? Tym bardziej, że ich zakup podlega refundacji ze środków publicznych. 

Domyślam się, że nikt tego typu zarzutów ze wspomnianej wyżej ustawy WOŚP ani innej działającej w równie szczytnym celu organizacji stawiać nie będzie. Trzeba jednak wyraźnie powiedzieć - miało być lepiej, a wyszło jak zwykle. Poprawnie sformułowany przepis stał się przesadzony i może być potencjalnym zagrożeniem w sytuacji, do której nigdy nie powinien (w prawidłowym brzmieniu) mieć zastosowania. Nie dość więc, że nie państwo nie wspomaga tego typu akcji, to jeszcze stwarza zagrożenie w stosunku do podmiotów, które zgodnie z prawem pomoc chcą nieść. 

poniedziałek, 9 stycznia 2012

Do kiedy można wykorzystać zaległy urlop z 2011 roku?

Problem ciekawy z praktycznego punktu widzenia. 

Ustawa z 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, która weszła w życie 01.01.2012 r., mówi, iż pracodawcy będą mogli udzielać zaległego urlopu wypoczynkowego w następnym roku  nie do końca marca (dotychczas), ale do końca września. Nie ma co dyskutować - zmiana słuszna i potrzebna. 

Pytanie pojawia się następujące: pracownikowi z 2011 r. pozostało 7 dni urlopu; do kiedy musi je wykorzystać w 2012 r.? 

Państwowa Inspekcja Pracy (potocznie zwana PIPem) stwierdziła, iż przepisy nowe obowiązywać będą dopiero w ten sposób, że obejmą zaległy urlop z 2012 r., który będzie mógł być wykorzystano do końca września 2013 r. Zwolennicy tego poglądu argumentują, iż wynika on z zasady nieretroakcji. Czy jednak mają rację? Moim zdaniem, nie. 

Nie można w tym wypadku mówić o łamaniu zasady, w myśl której prawo nie działa wstecz (lex retro non agit). Skoro nowe przepisy wydłużające możliwość wykorzystania zaległego urlopu wchodzą w życie z dniem 01 stycznia 2012 r., to do którego urlopu się odnoszą? Do zaległego urlopu z roku 2011, jak najbardziej, ponieważ pracownik nabywa do jego wykorzystania prawo właśnie z pierwszym dniem kolejnego roku, czyli z 01 stycznia 2012 r. A skoro tak, to wykorzystuje go na nowych zasadach - do września, nie do marca. 

czwartek, 5 stycznia 2012

O co chodzi i czemu ma służyć zapowiadana na lipiec likwidacja sądów rejonowych?

Problem, powiedzmy, dla mnie dość duży, ponieważ dotyczy także jednego z sądów, w którym miałem okazję swego czasu być zatrudniony, gdzie do dzisiaj sporo znajomych osób pracuje. 

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało, iż jeszcze w lutym ma zostać podpisane odpowiednie rozporządzenie, które zniesie 122 z 321 istniejących dzisiaj sądów rejonowych, czyli najniższego szczebla. Jakie kryterium przyjęto? Są to sądy, w których orzeka mniej niż 14 sędziów. Od razu pojawia się pytanie - czemu akurat te, gdzie sędziów orzeka mniej niż 14, a nie np. 15, 16 czy 20? Nie wiadomo. 

Podobno nie chodzi o pieniądze. Wiceminister sprawiedliwości Grzegorz Wołejko deklaruje, że chodzi o lepsze, bardziej "racjonalne wykorzystanie" możliwości sędziów pracujących w małych sądach. Bo małe sądy z małych miejscowości rozpoznają za mało spraw. Czyli, jak tu lepiej wyzyskać sędziego. Powiedzmy, może być dysproporcja pomiędzy ilością pracy w sądach małych w stosunku do dużych. Sędziowie także, anonimowo oczywiście, przyznają: jedni mają miesięcznie tyle spraw do załatwienia, ile inni przez cały rok. Dobrze. Ale przecież to się w ogóle nie trzyma przysłowiowej kupy. Minister mówi o ilości pracy, a jako kryterium znoszenia sądów podaje się ilość orzekających w nim sędziów. Więc co jest tak naprawdę przyczyną? Trudno się oprzeć wrażeniu, że ani jedno, ani drugie. 

Kolejna niespójność - skoro sędziowie z tych sądów mają nadal orzekać, tylko że w wydziałach którym zmienią się numery porządkowe i dodany zostanie przymiotnik "zamiejscowe", to jednak o oszczędności w pewnym sensie musi chodzić. Jedyna korzyść to likwidacja pewnej części wydatków Skarbu Państwa w postaci dodatków funkcyjnych, dotychczas przysługujących prezesom i wiceprezesom likwidowanych sądów. Przy czym - korzyść marginalna, ponieważ tak naprawdę większość prezesów i wiceprezesów jednocześnie była przewodniczącymi wydziałów, które - pod innymi nazwami i siedzibami - pozostaną. W  praktyce więc dodatek funkcyjny z tytułu prezesa zamienią na dodatek z tytułu przewodniczącego. A więc - pieniądze. Których, na skalę kraju, oszczędzi się po prostu tyle, co nic. Tyle, że na początku ów Skarb Państwa będzie musiał sporo wyłożyć z kieszeni - trzeba będzie zmienić umowy o pracę wszystkim pracownikom likwidowanych placówek, a także zmienić wielką ilość sprzętu biurowego w postaci choćby pieczątek wydziałów, które pozmieniają nazwy. I to nie koniec wydatków - art. 76 Ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych wskazuje, że przenoszonemu sędziemu należy się (jednorazowo) zwrot kosztów przeniesienia, nie mówiąc o zwrocie (permanentnie, stale) kosztów dojazdu, diet.  

Kompletnie nikt nie pomyślał o odległości pomiędzy sądami likwidowanymi, a siedzibami sądów do których te zlikwidowane (w postaci wydziałów zamiejscowych) mają należeć. Dojdzie do tego do sytuacji, gdy sądem macierzystym dla starego sądu stanie się... miejscowość o wiele mniejsza od tej z siedzibą starego, likwidowanego sądu. Obrazek, pokazujący absurdalność niektórych z zapowiadanych zmian. SR w Złotoryi przyłączony zostanie do SR Lubinie. Tymczasem obszary tych sądów nawet ze sobą nie graniczą. Ze Złotoryi do Lubina jedzie się przez Legnicę, gdzie też są sądy. Podobnie jest z przyłączeniem Świnoujścia do jednego z sądów odległych o 113 km w Szczecinie. Po drodze mija się sąd w Goleniowie, który zostaje. 

A ja mam w ogóle wrażenie, że w tym wszystkim chodzi o coś zupełnie innego. W naszej Konstytucji jest art. 180, który w ustępie 2 mówi:
2. Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.
Związek między przepisem a zmianami? Oczywisty. Te zmiany, znoszenie sądów, pozwoli bardzo ładnie obejść zakaz konstytucyjny. Choćby sędzia orzekał w wydziale zamiejscowym w mieście oddalonym i o 100 km od siedziby sądu, jest sędzią tego sądu. Jeśli ktoś posiadający odpowiednią władzę będzie miał ochotę wywrzeć na danego sędziego wpływ, aby orzekł w, powiedzmy, taki a nie inny sposób, może to zrobić, np. sugerując delikatnie, iż w braku woli współpracy może go spotkać przeniesienie. Oczywiście, w ramach sądu, w którym orzeka. Tylko np. z oddziału zamiejscowego do siedziby sądu, czyli o te 100 km, w jedną albo w drugą stronę. To nie jest teoria spiskowa, niestety. Te zmiany po prostu to umożliwią. Po co? Bo nic pozytywnego nie spowodują.  

piątek, 30 grudnia 2011

Świąteczno-noworoczny bonus dla aplikantów od ministra Gowina

Nie tak dawno na łamach tego bloga zastanawiałem się nad celowością ustanowienia Ministrem Sprawiedliwości dr. Jarosława Gowina, politologa. 

Niniejszym swoje wątpliwości cofam, z uwagi na to, że nowelizacją z 22.12.2011, wchodzącą w życie - co najważniejsze - już od 01.01.2012, zmieniony został znienawidzony przez wszystkich aplikantów radcowskich par. 1 Rozporządzenia MS z dnia 06.12.2005 r. w sprawie wysokości opłaty rocznej za aplikację radcowską, dotychczas brzmiący:
§ 1. Opłata roczna za aplikację radcowską jest równa trzyipółkrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314), w wysokości obowiązującej w dniu rozpoczęcia roku szkoleniowego.
Zmiana może i niewielka, ale (podkreślone przeze mnie) słówko "trzyipółkrotność" zostało zastąpione przez wskaźnik 2,8. Co dla aplikantów, przy kwocie 1500 zł  minimalnego wynagrodzenia za pracę oznacza, iż tymże aplikantom zostanie w kieszeni w 2012 r. równy 1000 zł polskich. Opłata za rok aplikacji zmniejsza się w ten sposób bowiem z kwoty 5200 zł do 4200 zł. O ile wiem, współczynnik zostaje ujednolicony jednocześnie - tzn. aplikantom adwokackim również zostaje obniżony, tyle że z 3 do 2.8, ale zawsze to mniej. 

Panu ministrowi bardzo, w imieniu swoim i wszystkich zainteresowanych, dziękujemy i wszystkim odpowiedzialnym za proces legislacyjny w tym kraju życzymy więcej takich - sensownych - pomysłów w nadchodzącym 2012 roku. 

Wszystkiego dobrego!

środa, 21 grudnia 2011

Mieszkania z dopłatami z RnS nie wynajmiesz

Jedna z tegorocznych zmian Ustawy z 08.09.2006 r. o finansowym wsparciu rodzin i innych osób w nabywaniu własnego mieszkania, powszechnie kojarzonej słusznie z programem "Rodzina na swoim", okazuje się być potencjalnie sporym problemem w sytuacji, gdyby kredytobiorca korzystający z dopłat ze Skarbu Państwa chciał w okresie tych dopłat zmienić miejsce zamieszkania, np. w związku z pracą.

Dlaczego problem? Bo mieszkania nabytego na kredyt z dopłatami, po nowelizacji, nie można wynajmować. Nowy art. 9 w/w ustawy brzmi bowiem:
Art. 9. 1. Dopłaty stosuje się przez okres 8 lat od dnia pierwszej spłaty odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1.
2. Dopłata jest przekazywana instytucji ustawowo upoważnionej do udzielania kredytów każdorazowo po spłaceniu przez kredytobiorcę całości należnej raty kapitałowej oraz odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1.
3. Zaprzestaje się stosowania dopłat w przypadku:
1) postawienia wierzytelności wynikającej z umowy kredytu preferencyjnego w stan natychmiastowej wymagalności;
2) uzyskania przez docelowego kredytobiorcę w okresie stosowania dopłat prawa własności lub współwłasności innego lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w całości lub w części, którego przedmiotem jest inny lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny, z wyłączeniem nabycia tych praw w drodze spadku;
3) dokonania przez docelowego kredytobiorcę w okresie stosowania dopłat zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, na którego zakup lub budowę został udzielony kredyt preferencyjny, na cele inne niż zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.  
Przepis znajduje też zastosowanie, niestety, wobec kredytobiorców, którzy uzyskali kredyt na preferencyjnych warunkach także przed wejściem w życie nowelizacji (31.08.2011). Jeden z większych banków - Bank Millenium - rozesłał już do osób, które uzyskały w nim kredyty, oświadczenia, żądając potwierdzenia przez kredytobiorcę na piśmie, iż lokal, na którego zakup kredyt został udzielony, nie jest wynajmowany. 

Pytanie - co ten przepis zmieni? Nic. Państwu nic nie pomoże, a jedynie zaszkodzić może, ponieważ ludzie swoich planów najpewniej i tak nie zmienią, jeśli będą mieli zaoferowaną pracę na innych, korzystniejszych warunkach. Wyjadą i tak, mieszkania wynajmą i tak. Różnica? Bez cytowanego wyżej przepisu pewnie sformalizowali by wynajem w postaci umowy, która została by opodatkowana. Teraz - wynajmą, tyle że na czarno.  

czwartek, 1 grudnia 2011

E-postępowanie - jednak nie do końca "e" przed komornikiem

Statystyka podaje, iż w pierwszym półroczu 2011 r. do komorników wpłynęło przeszło 350 000 nakazów zapłaty wydanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Na oko, to 16% wszystkich wniosków egzekucyjnych jakie do nich wpłynęły w tym czasie. Lubliński e-sąd umożliwia także zgłoszenie egzekucji tytułu wykonawczego przezeń wydanego - o ile dany komornik posiada dostęp do systemu e-sądu (większość posiada). 

Okazuje się jednak, że elektroniczna wymiana danych nie wystarczy, gdy wierzyciela reprezentuje pełnomocnik. Potwierdził to Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 30.11.2011 wydanym w sprawie CZP 66/11. W elektronicznym postępowaniu wierzyciela - bank - reprezentował pełnomocnik. Wniosek elektroniczny o wszczęcie egzekucji komornik zwrócił wierzycielowi, powołując się na art. 126 par. 3 ze zn. 1 KPC:
§ 3. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa.
§ 3 1. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Komornik uznał, iż przepis odnosi się do elektronicznego postępowania upominawczego, jednak nie obejmuje swoim zakresem już egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu egzekucyjnego w takim elektronicznym postępowaniu upominawczym uzyskanym. Zatem pełnomocnik wierzyciela winien był przy pierwszej czynności - złożeniu wniosku egzekucyjnego - wykazać swoje umocowanie pełnomocnictwem (art. 89 KPC - "pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa"). Wierzyciel zaskarżył postanowienie komornika, Sąd Okręgowy w Szczecinie, mając wątpliwości, zwrócił się o rozstrzygnięcie do Sądu Najwyższego.

Istnieją bowiem 2 poglądy co do sygnalizowanego problemu:

  1. postępowanie egzekucyjne jest kontynuacją postępowania przed e-sądem, więc powinno mieć taki sam sposób wszczynania: wystarczy jeśli pełnomocnik wskaże komornikowi w e-zawiadomieniu podstawę umocowania (art. 68 KPC); zatem brak pisemnego pełnomocnictwa i odpisu z KRS nie stanowi w tej sytuacji braku formalnego wniosku egzekucyjnego; pogląd ten ma uzasadnienie w rozumieniu istoty i celu e-postępowania sprowadzającego się do szybkiego rozpoznawania powództw i wniosków (podczas gdy przesłanie odpisu pełnomocnictwa, odpisu z KRS to koszt przesyłki, opłaty od pełnomocnictwa, nie mówiąc o podstawowym kryterium - informacja ta dociera do komornika po na pewno 3 tygodniach, o ile nie nawet miesiącu
  2. zasady postępowania elektronicznego nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej i należy stosować zasady ogólne - zatem konieczne jest wykazanie pełnomocnictwa jego pisemnym egzemplarzem lub uwierzytelnionym odpisem.
Sąd Najwyższy przychylił się do drugiego stanowiska:
Pełnomocnik wierzyciela składający do komornika za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie upominawcze wniosek o wszczęcie egzekucji ma obowiązek wykazać swoje umocowanie pisemnym pełnomocnictwem.
Jest jednak prawdopodobne, że przygotowywana na przyszły rok nowelizacja KPC przewidzi zwolnienie z obowiązku przedstawienia papierowego pełnomocnictwa wszystkich postępowań wszczętych elektronicznie - nie tylko przed sądem, ale także przed komornikiem.

wtorek, 29 listopada 2011

Nowe recepty, inne sposoby rozliczania leków - lepsze wrogiem dobrego?

Od połowy 2012 roku, czyli nieco ponad pół roku, zmienić mają się zasady refundacji leków i realizacji recept. NFZ uznał, iż konieczne jest pojawienie się na nich większej ilości danych, dla lepszej kontroli przez fundusz nad wydatkami ponoszonymi na leki. Jak się okazuje - poza tym, że ma to ułatwić życie NFZ, utrudni to najprawdopodobniej życie pacjentom.

Na etapie konsultacji społecznych znajduje się projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept lekarskich. Szkoda, że nikt nie przewidział, że już dzisiaj ręczne wypisywanie recept (zdecydowana większość - tylko prywatne centra medyczne np. LuxMed drukują recepty w całości) praktycznie utrudnia prawidłowe ich wystawienie w ramach czasu przewidzianego dla jednego pacjenta - zatem większa ilość informacji po prostu to uniemożliwi. Dojść może zatem do absurdu, gdy lekarz będzie na szybkiego badał pacjenta, aby tylko zdążyć z wypisaniem stosu jego danych do recepty, bez której pacjent nie uzyska potrzebnych leków. 

Na nowych receptach mają znaleźć się dane takie jak:
  • nazwa leku
  • wskazanie wysokości odpłatności w % - 30, 50 lub 100
  • dodatkowe oznaczenie leków - B dla bezpłatnych, R dla wydawanych za opłatą ryczałtową
  • identyfikacja uprawnienia pacjenta do refundacji - 16 kodów zamiast dotychczasowych 5 (inny np. dla kobiety w ciąży małoletniej, inny dla pełnoletniej)
  • kod pocztowy miejsca zamieszkania pacjenta.
Przykład z życia wzięty - nie raz zdarza się, że już dzisiaj lekarze mylą się w nazwach leków, bo producent tę nazwę zmienił. Oznacz to, że pacjent zostaje odesłany z kwitkiem przez farmaceutę w aptece - błędna recepta. Czy też brak naklejki z kodem, albo pieczątki zakładu opieki zdrowotnej, w którym pacjenta przyjął wystawiający receptę lekarz. Wyobraźmy sobie teraz - co stanie się najpewniej niebawem prawem - że lekarz dodatkowo jeszcze będzie musiał śledzić na bieżąco listy refundowanych leków. Dotychczas nie stanowiło to specjalnej trudności - następowało to co 2 miesiące w drodze rozporządzenia; teraz będzie "lepiej" - w drodze zaledwie obwieszczenia. Lek dzisiaj refundowany w całości za 2 miesiące może być w pełni odpłatny. 

Refundacja ma być oznaczona 5 różnymi kodami. Farmaceuci mówią wprost - dzisiaj, gdy lekarze mylą nawet 2 kody, już jest wiele błędnych recept. A dodatkowo, farmaceuta nie będzie miał wg nowych przepisów prawa do skorygowania błędnie wystawionej recepty - np. błędu w kodzie refundacji. Jedyne, co będzie mógł zrobić - to odesłać wściekłego pacjenta z powrotem do lekarza. Jakikolwiek błąd w recepcie będzie oznaczał jej nieważność i zakwestionowanie przez NFZ. 

Naczelna Rada Lekarska zaapelowała do Ministerstwa Zdrowia o zawieszenie prac nad projektem rozporządzenia dotyczącego nowych wzorów recept, do chwili ustalenia wzoru umowy upoważniającej lekarzy i lekarzy dentystów do wystawiania recept na leki refundowane oraz opracowania projektu rozporządzenia umożliwiającego prowadzenie ograniczonej dokumentacji medycznej w celu wystawiania recept pro familia (dla rodziny) i pro auctore (dla osoby). Oburzenie lekarzy ilością obowiązków typowo urzędniczych, niezwiązanych z leczeniem pacjenta jako takim, nie może dziwić - już od początku 2012 r. mają zacząć obowiązywać kary finansowe dla lekarzy za wypisanie recepty nieuzasadnionej względami medycznymi albo niezgodnej z uprawnieniami pacjenta, lub niezgodnej z listą leków refundowanych, pod sankcjami kar umownych i obowiązkiem zwrotu kwoty refundacji przez samego lekarza. 

Ewentualne rozstrzygnięcia sądów raczej nie są tutaj trudne do przewidzenia - szczególnie w świetle dwóch świeżych wyroków Sądu Najwyższego, obydwu z 24.11.2011, w sprawach III CSK 69/11 I CSK 137/11. Obydwie sprawy dotyczyły powództw ze strony spółek prowadzących apteki przeciwko NFZ. Refundacje zostały dokonane, jednak NFZ wszczął kontrolę i dopatrzył się nieprawidłowości, w rezultacie potrącając zakwestionowane refundacje z refundacji należnych aptekom za leki wydane w następnych okresach. Apteki skierowały sprawy do sądu, przegrywając w obydwu instancjach. SN potwierdził, że aptekom nie należy się refundacja za leki wydane na podstawie recept mających braki formalne.