Pokazywanie postów oznaczonych etykietą wybory. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą wybory. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 11 października 2011

Naruszenia ciszy wyborczej, których nie było

Naruszeń ciszy wyborczej pewnie było podczas niedzielnych wyborów trochę. Jak to zwykle bywa. Fakt, trzeba być bardzo zdolnym, aby będąc samemu kandydatem, nie dość, że zrywać w dniu wyborów plakaty konkurencji, to jeszcze dać się na takich czynnościach przyłapać na gorącym uczynku.

Natomiast dla mnie szczytem jest zgłaszanie do na Policję, ale również do PKW naruszeń ciszy wyborczej w postaci... ankiet i tekstów dotyczących kandydatów, prezentowanych w serwisach internetowych. Powiedzmy, że to moja branża - na mojego pracodawcę też kilka donosów padło. Oczywiście, żaden zasadny. Szkoda, że ludzie nie umieją czytać. Naruszeniem ciszy wyborczej i przejawem agitacji było by opublikowanie takich materiałów w okresie tej ciszy, zatem od północy z soboty na niedzielę do godz. 21:00 w niedzielę. 
 
Oczywiście, nic takiego nie nastąpiło. Materiały były dostępne tam, gdzie zostały opublikowane - dużo wcześniej, w okresie poprzedzającym ciszę wyborczą. Tak samo, jak plakaty widoczne chyba wszędzie na ulicach - powieszone w toku kampanii, i wiszące w trakcie wyborów. W niczym ciszy wyborczej nie naruszające. A ludzie czytać nie umieją - ponieważ najczęściej (a u nas - zawsze) przy danym artykule widoczna jest data i godzina opublikowania. Wystarczyło przeczytać - a nie zwracać... głowę Policji czy alarmować najwyższy w naszej Ojczyźnie organ wyborczy. 

piątek, 7 października 2011

Eh, te wybory

Przemyśleń kilka na temat czekających nas w najbliższy weekend wyborów parlamentarnych. 

Zerknąłem na przykładową listę wyborczą - tak się składa, że na liście do Sejmu w moim okręgu na 1 miejscu znajduje się osoba, którą - powiedzmy - uważam za porządną. Pół biedy - mój głos będzie cokolwiek warty w tym zakresie. Natomiast na już 2 miejscu tej samej listy znajduje się człowiek, na którego w życiu bym nie zagłosował. Za to w wyborach do Senatu nie miałbym już na kogo zagłosować. Na szczęście, z pomocą przychodzi Unia Prezydentów - Obywatele do Senatu, która lansuje bardzo sensowną osobę. Tym sposobem - ja mam sytuację całkiem sensowną.

Nie rozumiem natomiast w ogóle, dlaczego dopuszczalna jest sytuacja, gdy z okolic Trójmiasta z lity wyborczej startuje niejaki Miller Leszek, przedstawiciel i członek SLD, były premier. Mieszkający i pracujący w Warszawie. Po prostu - wciśnięty na listę, akurat w tym okręgu. Oczywiście, pierwsze miejsce. Nazwisko znane, więc pewnie ma małe szanse, aby się nie dostać - chyba że lista SLD w ogóle przepadnie (czego, swoją drogą, nawet im życzę). Albo niejaki Robert Biedroń - jedynka na liście Ruchu Poparcia Palikota - również działający w okolicy stolicy, i wciśnięty na dobre miejsce na liście kandydatów klubu w woj. pomorskim. Dla mnie - to bzdura. Wściekłbym się szczególnie, będąc na miejscu jakiegoś działacza partyjnego, który - np. słusznie, bo pracuje dla partii dobrze i skutecznie - liczył na wysokie, może i pierwsze, miejsce na liście klubowej, a tu zonk - bo w teczce/kieszeni ktoś przyniósł tam i wcisnął zamiast niego gwiazdę z drugiego końca kraju. 

Takie to są te nasze wybory parlamentarne. Mało to optymistyczne, cóż. Natomiast nie zmienia to faktu, iż w wyborach należy wziąć udział i wskazać swojego wybrańca. Choćby dlatego, żeby mieć później legitymację do utyskiwania na wszechświat i polityczne okolice.

Co do pierwotnego - mylnego, mój błąd - brzmienia tego tekstu, oczywiście, komentujący mają rację, co wynika z art. 167, 232-233 Kodeksu wyborczego. Za pomyłkę - przepraszam.

piątek, 22 lipca 2011

Kodeks wyborczy wybrakowany - za, a nawet przeciw

W środę 20.07.2011 zapadło oczekiwane orzeczenie TK w przedmiocie kodeksu wyborczego. Rezultat? Zakaz używania billboardów w kampanii wyborczej oraz dwudniowe głosowanie do Sejmu i Senatu są niezgodne z konstytucją, natomiast głosowanie w wyborach przez pełnomocnika, wprowadzenie jednomandatowych okręgów w wyborach do Senatu, a także głosowanie korespondencyjne w wyborach dla Polaków za granicą nie naruszają ustawy zasadniczej. 

Co do uzasadnienia:
  1. zakaz korzystania w kampanii z billboardów i płatnych spotów jest niezgodny z Konstytucją, bo ogranicza wolność wyrażania poglądów przez partie i wolność pozyskiwania informacji przez wyborców, zatem stanowi ograniczenie wolności osobistej i politycznej, w ocenie TK. Wskazano także, iż wprowadzanie nowelizacji kodeksu wyborczego z 03.02.2011 naruszyło zasadę ciszy legislacyjnej, w myśl której nie nowelizowano przepisów  
  2. dwudniowe wybory do Sejmu i Senatu, a także Prezydenta RP uznane zostały za niezgodne z ustawą zasadniczą, podczas gdy dopuszczalne w tym trybie jest przeprowadzenie wyborów samorządowych oraz do Parlamentu Europejskiego - z uwagi na fakt, iż decydujące jest literalne rozumienie sformułowania dzień odnoszącego się do dnia wolnego, w jakim przypadać mają wybory, zatem mowa jest o jednym dniu, wolnym od pracy
  3. jednomandatowe okręgi wyborcze do Senatu uznane zostały za konstytucyjne, nie uznano za przekroczenie kompetencji wprowadzenie takiej poprawki do projektu ustawy przez Senat właśnie - był to projekty nowej ustawy, a nie nowelizacji ustawy już obowiązującej; system wyborczy do tej izby Parlamentu nie przewiduje bowiem zasady równości materialnej (stosunek liczby mandatów do liczby uprawnionych do głosowania)
  4. uzależnienie zasad wyborów od terminu ich zarządzenia przez Prezydenta RP zostało uznane za niezgodne z Konstytucją; wiązało się to z zapowiedzią Bronisława Komorowskiego, iż zamierza zarządzić wybory po dacie 01.08.2011, kiedy Kodeks wyborczy - przyznający mu takie uprawnienie - wchodzi w życie; TK uznał takie postępowanie za naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa
  5. głosowanie przez pełnomocnika nie narusza Konstytucji - jako alternatywna (i zastrzeżona dla określonej, wąskiej liczby wyborców) forma głosowania służące umożliwieniu korzystania przez obywateli z czynnego prawa wyborczego; zauważono jednak, iż nie ma kontroli nad tym, w jaki sposób (na kogo) głos odda pełnomocnik, mimo iż z założenia wynika, iż powinien kierować się on wolą swojego mandanta; w sensie formalnym ta możliwość nie stoi w sprzeczności z zasadą równości wyborów (pełnomocnik nie głosuje w imieniu swoim, ale mandanta - teoretycznie dysponuje tylko swoim głosem, a głosując w imieniu drugiej osoby wyraża jej wolę)
  6. głosowanie korespondencyjne w wyborach dla Polaków za granicą także zostało uznane za zgodne z ustawą zasadniczą - jako "alternatywna forma głosowania, realizująca zasadę powszechności wyborów", i nie narusza zasady tajności wyborów; pojawiło się jednak, w uzasadnieniu, stwierdzenie, iż nie do końca taka forma głosowania zapewnia wykonanie czynnego prawa wyborczego, skoro głos wpływający do komisji wyborczej w kraju po zakończeniu głosowania zostaje niszczony bez otwierania; decydujący jest monet wrzucenia koperty z głosem do urny, co musi nastąpić w dniu zarządzonych wyborów
  7. jesienne wybory parlamentarne w trybie Kodeksu wyborczego - co jest o tyle zrozumiałe, że skoro uchylił wcześniejsze przepisy regulujące wybory, i obowiązuje przed ich terminem, to dziwne by było, gdyby miały zostać zarządzone w trybie innych przepisów niż ów kodeks właśnie; zastosowanie znajdzie co do samych wyborów, a także do kampanii wyborczej je poprzedzającej (z zastrzeżeniem uznania za niekonstytucyjny zapisu w punkcie 4).
Tyle co do samej treści orzeczenia i jego tez.

Trochę refleksji. Bo jest o czym. Bo rzadko się zdarza, aby złożono do jednego orzeczenia aż 9 zdań odrębnych przez sędziów ze składu orzekającego, co miało miejsce w tym przypadku. Jak to skomentował Andrzej Jankowski z GP: "Okazało się, że najbardziej niezadowoleni z wyroku są sędziowie, którzy go wydali". Ironiczne, ale trudno odmówić racji. Owe zdania odrębne można podzielić na 3 grupy:
  • sędziowie Cieślak, Gintowt-Jankowicz, Granat, Hermeliński, Liszcz i Zubik uznali, że skoro Trybunał - słusznie - uchylił przepis, który uzależniał tryb przeprowadzenia wyborów (według starego czy nowego prawa) od daty ogłoszenia wyborów przez prezydenta ponieważ naruszał zasadę pewności prawa, zatem konsekwencją tego uchylenia powinno być przeprowadzenie wyborów na starych zasadach; kodeks był od uchwalenia kilka razy nowelizowany, więc złamano zasadę, że prawo wyborcze można zmieniać najwyżej na sześć miesięcy przed wyborami; dodatkowo europejskie zasady wyborcze zalecają, by nowe prawo wyborcze obowiązywało nie w najbliższych, ale w kolejnych wyborach, by parlamenty nie uchwalały prawa pomyślanego pod aktualną sytuację polityczną
  • sędziowie Kotlinowski, Rzepliński i Wronkowska nie zgodzili się z tym, że konstytucja rozstrzyga o jednodniowych wyborach; sędzia Wronkowska (specjalistka od technik legislacyjnych) podkreślała, że w prawie najczęściej używa się liczby pojedynczej (np. kierowca, obywatel), kierując przepis do całej grupy, więc taka wąska interpretacja językowa jest błędna (przykład wyroku Trybunału sprzed paru lat, w którym uznał, iż z przepisu zakazującego trzymania na wsi "chartów lub ich mieszańców" (bo kłusują) nie wynika, że można trzymać jednego charta - choć mowa jest literalnie o ilości większej niż 1);zatem sformułowanie, że wybory ogłasza się "na dzień" - np. wolny od pracy - ma charakter techniczny, nie dotyczą zasad podstawowych, jak równość czy bezpośredniość wyborów, nie mówiąc o tym, że nie istnieje wartość konstytucyjna sprzeciwiająca się dwudniowym wyborom; sędzia Rzepliński podkreślił, że TK nieraz orzekał tak, by poszerzać możliwość korzystania z konstytucyjnych praw i wolności
  • sędziowie Cieślak i Liszcz uznali, że głosowanie przez pełnomocnika łamie zasadę bezpośredniości i tajności wyborów, a także zasadę równości, bo pełnomocnik ma de facto dwa głosy, a nie jeden, nie mówiąc o tym, że może nie zastosować się do instrukcji mandanta; wskazali, że zamiast odsyłać osoby niepełnosprawne i starsze do pełnomocnika, należy im zapewnić dostępność lokali wyborczych; sędzia Hermeliński za niekonstytucyjne uznał głosowanie korespondencyjne - orzeczenie Trybunału jest wewnętrznie sprzeczne, bo dopuszcza głosowanie korespondencyjne, w którym procedura trwa wiele dni, a nie dopuszcza wyborów dwudniowych.
Przede wszystkim - wg mnie - trudno któremukolwiek ze stanowisk powyższych zdań odrębnych odmówić słuszności. Dziwi mnie, że orzeczenie w takim kształcie zapadło, nie rozumiem tego. No chyba, że chodziło o to, aby dużo zmienić, zamieszać, uchwalić kodeks, ponowelizować go, po czym de facto... większość pozostała taka, jaka była pod rządami poprzednich przepisów. 

Po kolei. 
  1. Wychodzi na to, że wolność słowa nie pozwala uwolnić społeczeństwa od wrzeszczących zewsząd billboardów wyborczych o powierzchni ponad 2 m kw. Parlamentarzyści najpierw stwierdzili, że nie jest ona - owa wolność w postaci billboardów - potrzebna, po czym jednak uznali, że chyba tak, i że dotychczasowe brzmienie kodeksu ową wolność narusza. Tylko czy ktokolwiek, poza nimi i w tych konkretnych okolicznościach, uważa te plakaty za przejaw wolności słowa? Poza tym - jak się ma sytuacja, gdy ugrupowania dysponujące większymi możliwościami finansowymi będą miały lepsze warunki do prowadzenia kampanii wyborczej niż ugrupowania ubogie czy nowo powstałe - do zasady równości? 
  2. Mój faworyt. Skąd pomysł, że sformułowanie dzień wolny odnośnie wyborów, bez jednoznacznego wskazania w stylu tylko i wyłącznie,  jedynie oznacza, że wybory zgodnie z prawem mogą być tylko i jedynie w dzień wolny od pracy? Przecież zorganizowanie ich i w sobotę, i w niedzielę nie oznacza, że nie będą zorganizowane w dzień wolny od pracy - będą, w niedzielę, i poza tym w sobotę. Zagwarantowanie możliwości głosowania w dzień wolny od pracy przecież nie wyłącza możliwości umożliwienia (masło maślane...) głosowania w jeszcze jeden dzień. Tym bardziej zastanawia mnie to, że sprawie Kp 3.09 ten sam TK uznał... dwudniowe głosowanie do PE za zgodne z Konstytucją.
  3. Jedyne, z czym można się zgodzić jednoznacznie. Nie dość, że nie ma tu żadnego naruszenia, to jeszcze powiedziałbym wręcz - dopiero taka forma pozwala jakąkolwiek równość materialną wyborów do Senatu oddać. Czekam na rezultaty inicjatywy Obywatele do Senatu - ciekawe, ilu i jakich kandydatów do Parlamentu uda im się tam umieścić. Natomiast należy pamiętać jednocześnie, że - o ile jest to utrudnienie, i dobrze, dla etatowych senatorów z klucza partyjnego - to jednak może oznaczać, iż do Senatu dostaną się osoby popularne i będące np. dużymi pracodawcami w danym regionie, w myśl zasady: pracujesz u mnie, to zagłosuj na mnie. Przykład jaskrawy, acz świeży - senator Henryk Stokłosa, uciekający do Senatu przed wymiarem sprawiedliwości. I dostał się tam bez problemu, jako znany pracodawca w swoim regionie.
  4. Słusznie, zmiany jako naruszające zasadę braku nowelizacji na pół roku przed wyborami, zostały uznane za niekonstytucyjne. Jednak nie jest to rozwiązanie idealne. Owszem, te zostały uwalone. Skoro jednak Kodeks wyborczy obowiązuje, to o ile zostanie znowelizowany (po raz, będzie teraz, 6, w mniej niż rocznej jego historii), to kolejne zmiany jak najbardziej wejdą w życie. Bo nie zostały zaskarżone, pomimo takiej samej niekonstytucyjności, jak przepisy będące przedmiotem rozważania TK w omawianym orzeczeniu.
  5. Wydaje mi się, że bezpośredniość głosowania zawsze tłumaczona była jako osobisty akt - głosowanie, fizyczne oddanie głosu, zaznaczenie wyboru i wrzucenie do urny - przez obywatela-wyborcę. Tym bardziej, co sam TK z uzasadnieniu zauważył, nie ma żadnej gwarancji, że pełnomocnik zagłosuje w ogóle w sposób, w jaki by sobie tego życzył udzielający mu pełnomocnictwa. W ten oto sposób dochodzimy do swoistego absurdu - w połączeniu z argumentacją do 2 - gdzie zasada bezpośredniości w osobie pełnomocnika doznaje rozwinięcia, podczas gdy niedziela w kontekście zapisu o dniu wolnym od pracy, w zestawieniu z sobotą przestaje oznaczać dzień wolny od pracy. Moja rada - zamiast kombinować odnośnie głosowania przez pełnomocnika, radziłbym się skupić na wprowadzeniu głosowania przez internet.
  6. Założenie jest takie, że miało to być udogodnienie - i dobrze, bo jeśli mieszka się np. w Turcji, gdzie pewnie możliwość głosowania jest gdzieś w Alanyi i Ankarze, to ktoś mieszkający gdzieś pomiędzy może mieć problem z dotarciem do lokalu wyborczego. Tylko że nie wyszło, skoro nie jest to skonstruowane w taki sposób, że ważnie oddany głos... może być nieważny, bo nie dotrze na czas do lokalu wyborczego, aby trafił do urny w taki sposób, aby mógł zostać zliczony z oddanymi w sposób podstawowy, bezpośrednio w lokalu.
Reasumując - i tak ogólnie - jak można mówić o sensowności, stabilności i prawidłowości ustawy (kodeksu wyborczego) uchwalonej niespełna rok temu, szumnie reklamowanej o wiele wcześniej, która przez te kilka miesięcy doczekała się 5 nowelizacji, w sporej części uznanych za niekonstytucyjne? Nie można. I przykre jest to, że TK - zamiast stwierdzić taki stan wprost - właściwie to uznał konstytucyjność większości przepisów po prostu błędnych; ograniczając się do zaakcentowania w formie smaczków-zdań odrębnych tego, że... właściwie to są za, a nawet przeciw. 

piątek, 12 listopada 2010

Do dzisiaj można zgłosić zamiar głosowania w wyborach samorządowych przez pełnomocnika

Z uwagi na zbliżające się wielkimi krokami wybory samorządowe, warto przypomnieć o instytucji, która umożliwia wzięcie udziału w głosowaniu osobom niepełnosprawnym, które z przyczyn zdrowotnych nie są w stanie fizycznie stawić się w lokalu wyborczym, aby oddać głos. Zgłoszenie takiego pełnomocnictwa jest możliwe do 10 dni przed dniem wyborów (zgodnie z 40c ust. 2 ustawy ordynacji wyborczej). Pytanie, bynajmniej nie teoretyczne - jak liczyć termin w wypadku wyborów dwudniowych?

Możliwe jest to dzięki nowelizacji ustawy ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, jaka nastąpiła w 2009 r. Ma to przyczynić się do zwiększenia frekwencji podczas wyborów, a także zapobiec ewentualnym zarzutom odnośnie dyskryminacji osób niepełnosprawnych. Moim zdaniem - pomysł jak najbardziej słuszny, zważywszy na fakt, iż można powiedzieć, że w dużej mierze prawo do głosu realizowane jest w społeczeństwie w poczuciu obowiązku przez osoby w podeszłym wieku, spośród których dla wielu konieczność dotarcia do siedziby komisji wyborczej może być przeszkodą nie do pokonania. 

Podstawa prawna dla głosowania przez pełnomocnik to znowelizowany art. 2 oraz art. 40a-g ustawy ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Wymogiem dopuszczalności głosowania przez pełnomocnika jest zatem orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie organu rentowego bez względu na datę jego wydania, równoznaczne na mocy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Tylko wyborca spełniający powyższe kryterium może skutecznie umocować pełnomocnika.

Kolejnym wymogiem jest kryterium wieku - wyborca, chcąc ustanowić pełnomocnika, musi najpóźniej w dacie wyborów kończyć 75 lat (i teraz - jak to interpretować? czy prawo do głosowania przysługuje także komuś, kto obchodzi urodziny w drugim z dwóch dni wyborów?).

Kogo można ustanowić pełnomocnikiem na potrzeby wyborów? Co do zasady - osoba zarejestrowana w tej samej gminie - ale i tutaj mamy 3 wyjątki:
  • osoby wchodzące w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania
  • mężowie zaufania zgłaszani przez komitety wyborcze
  • kandydaci na radnych
Ilość pełnomocników - zasadniczo tylko może być jeden, jednakże pełnomocnictwo może zostać przyjęte od dwóch osób, jeżeli co najmniej jedną z nich jest wstępny, zstępny, małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli w stosunku do pełnomocnika. 

Forma pełnomocnictwa - złożone w urzędzie:
  • przed wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) 
  • przed innym pracownikiem urzędu gminy upoważnionym przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania
Wyborca składa do w/w wójta/burmistrza/prezydenta wniosek, który winien zawierać:
  • nazwisko i imię (imiona)
  • imię ojca
  • datę urodzenia
  • numer ewidencyjny PESEL 
  • adres zamieszkania zarówno wyborcy
  • adres zamieszkania osoby, której ma być udzielone pełnomocnictwo do głosowania,
  • wyraźne oznaczenie wyborów, których dotyczy pełnomocnictwo do głosowania.
Załącznikami do wniosku winny być:
  • kopia aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności wyborcy
  • pisemna zgoda osoby mającej być pełnomocnikiem, zawierającą jej nazwisko i imię (imiona) oraz adres zamieszkania, a także nazwisko i imię (imiona) osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania
Akt pełnomocnictwa, po sprawdzeniu spełniania warunków formalnych wniosku wyborcy, sporządza się w 3 egzemplarzach - po jednym dla urzędu, wyborcy-mocodawcy oraz pełnomocnika. Sporządzany jest on w  miejscu zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa do głosowania wskazanym we wniosku - ale może być sporządzony na obszarze gminy poza miejscem zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa do głosowania, jeżeli wyborca zwróci się o to we wniosku. Sporządzenie aktu pełnomocnictwa jest wolne od opłat.

Fakt sporządzenia pełnomocnictwa zostaje odnotowany w wykazie sporządzonych aktów pełnomocnictwa do głosowania. 

W przypadku braków formalnych wniosku - urząd w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku wzywa wyborcę do usunięcia wad wniosku w terminie 3 dni. Jeżeli wad nie można usunąć albo nie zostały one usunięte w terminie, wójt (burmistrz, prezydent miasta) odmawia sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania. Odmowę sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wyborcy. 

Wyborca może cofnąć pełnomocnictwo przez złożenie, najpóźniej na 2 dni przed dniem wyborów, stosownego oświadczenia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) gminy, w której sporządzono akt pełnomocnictwa do głosowania, lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania. 

Pełnomocnictwo do głosowania wygasa z mocy prawa w wypadku:
  • śmierci lub utraty prawa wybierania przez udzielającego pełnomocnictwa do głosowania lub pełnomocnika
  • wskazania jako pełnomocnika osoby zarejestrowanej w tej samej gminie (lub: osoby wchodzącej w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania; męża zaufania zgłoszonego przez komitety wyborcze; kandydata na radnego)
  • wcześniejszego głosowania osobistego przez osobę udzielającą pełnomocnictwa do głosowania.
Fakt cofnięcia lub wygaśnięcia pełnomocnictwa do głosowania:
  • przed przekazaniem spisu wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej odnotowuje w spisie wyborców wójt (burmistrz, prezydent miasta)
  • po przekazaniu spisu - obwodowa komisja wyborcza właściwa dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania.
Głosowanie - praktycznie - przez pełnomocnika odbywa się analogicznie do osobistego głosowania przez wyborcę. Różnica polega na tym, że obwodowa komisja wyborcza:
  • odnotowuje nazwisko i imię (imiona) pełnomocnika wyborcy w spisie wyborców w rubryce "uwagi" odpowiadającej pozycji, pod którą umieszczono nazwisko wyborcy, wraz z oznaczeniem "pełnomocnik"
  • akt pełnomocnictwa do głosowania załącza do spisu wyborców.
Pełnomocnik, odbierając kartę do głosowania w imieniu mocodawcy, podpisuje się własnym imieniem i nazwiskiem (bez dopisków pełnomocnik itp). Jeżeli pełnomocnictwo do głosowania zostało cofnięte lub wygasło, obwodowa komisja wyborcza odmawia wydania pełnomocnikowi karty do głosowania i zatrzymuje akt pełnomocnictwa do głosowania. 

Pełnomocnik nie może pobierać od mocodawcy żadnych opłat za głosowanie w jego imieniu w wyborach, niedopuszczalne jest  także udzielanie pełnomocnictwa do głosowania w zamian za jakąkolwiek korzyść majątkową lub osobistą.

Głosowanie za pośrednictwem pełnomocnika nie jest możliwe w przypadku głosowania odbywającego się w obwodach głosowania utworzonych w:
  • szpitalach
  • zakładach pomocy społecznej
  • zakładach karnych
  • aresztach śledczych 
  • w oddziałach zewnętrznych tych zakładów i aresztów
  • w obwodach głosowania utworzonych za granicą i na polskich statkach morskich