Pokazywanie postów oznaczonych etykietą chomik. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą chomik. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 17 listopada 2015

Odpowiedzialność hostingodawcy i naruszenia prawa autorskiego w internecie - sprawy Chomika c.d.

Swego czasu (hehe, 2 lata temu) pisałem o sporze na linii Polska Izba Książki (PIK) - FS File Solutions Limited z siedzibą na Cyprze (administrator serwisu Chomikuj.pl). O sprawie pisałem, jednakże chciałem przytoczyć nieco z argumentacji sądów, rozstrzygających spór - nie mówiąc już o wyjaśnieniu losów sprawy w II instancji. 

Historia konfliktu była dość długa, a dobrze obrazuje ją grafika dostępna w Dzienniku Internautów - ukazując wydarzenia od momentu publikacji komunikatu przez PIK w dniu 23 czerwca 2010 r. aż do wniesienia pozwu w dniu 23 kwietnia 2012 r. Problem i przedmiot powództwa dotyczył tego, iż sporny komunikat - dostępny publicznie - zawierał sformułowanie:
"(...) o wystosowanie pozwu zbiorowego przeciw portalowi (...), który stosuje praktyki pirackie i nielegalnie publikuje utwory objęte ochroną prawa autorskiego.”
Mianowicie Sąd Okręgowy w Warszawie, jako sąd I instancji, wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. o sygn. akt I C 407/12 powództwo oddalił na koszt powodów (administratora serwisu do 2010 r., oraz jego następcy od 2010 r.). 

Niesporne było, iż taki tekst został przez pozwanego PIK zamieszczony i był, także w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy, dostępny. Rozważając zasadność powództwa, Sąd Okręgowy wskazał, iż:
(...) zawarta w komunikacie z dnia 23 czerwca 2010 roku ocena działalności prowadzonej w ramach serwisu (...) (w domyśle – przez jego administratorów) była uzasadniona i służyć miała interesowi społecznemu, tj. interesowi ogółu wydawców rynku książki i innych mediów, których prawa zostały naruszone przez powodową spółkę. Co prawda, kwestionowane przez stronę powodową sformułowanie użyte w komunikacie było stanowcze i radykalne (zarzut pirackich praktyk i nielegalnego publikowania utworów objętych ochroną prawa autorskiego), wobec czego stanowiło naruszenie dobrego imienia administratorów portalu, to jednak zdaniem Sądu wyłączona została bezprawność tego naruszenia. Strona pozwana skutecznie podważyła bowiem argument strony powodowej jakoby działalność prowadzona w ramach serwisu (...) podlegała wyłączeniu zawartemu w art. 14 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług droga elektroniczną (Dz.U. nr 144, poz. 1204 ze zm.). 
Jak wynikało z argumentacji powodów, powoływali się oni na świadczenie w ramach serwisu Chomikuj.pl wyłącznie usługi hostingu, a więc udostępniania przestrzeni serwera przez usługodawcę na rzecz usługobiorcy - co Sąd Okręgowy utożsamił z umową przechowania uregulowaną w KC: 
Istotą hostingu jest bowiem sprawowanie pieczy nad danymi, a przechowanie polega na sprawowaniu przez przechowawcę pieczy nad powierzoną mu przez składającego rzeczą ruchomą oraz obowiązku jej wydania w stanie niepogorszonym samemu składającemu bądź osobie wyraźnie przez niego wskazanej.
W związku z powyższym:
(...) stwierdzić należy, iż działalność prowadzona na portalu (...) wykracza poza usługi czysto hostingowe. Użytkownicy tego serwisu mogą bowiem nie tylko zamieszczać na nim pliki, ale również pobierać pliki zamieszczone przez innych użytkowników w taki sposób, że dalsze losy kopii pliku są nieznane dla pierwszego użytkownika. W sytuacji, gdy dany plik zawiera dane stanowiące utwór chroniony prawami autorskimi, wówczas twórca, czy inny uprawniony do korzystania z tych praw podmiot, nie ma wpływu na jego rozpowszechnianie przez postronne osoby, których krąg jest nieograniczony. Co więcej, administratorzy serwisu pobierają opłaty za transfery plików, przewyższające czyste koszty takich transferów, a ponadto wprost zachęcają użytkowników do wzajemnego kopiowania plików, wynagradzając ich z tego tytułu poprzez przyznawanie punktów. Tym samym działalność strony powodowej jest ewidentnie nastawiona na jak najszersze rozpowszechnianie plików i na zysk, który nie jest związany tylko z opłatami za przechowywanie plików, ale obejmuje również inne usługi. 
Bardzo ciekawe były dalsze losy sprawy - bowiem na skutek wniesionej apelacji, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, jako że Sąd Okręgowy winien przeprowadzić całościową analizę zakwestionowanego komunikatu i ustalić, czy ma ona charakter ocenny, czy też jest wypowiedzią o faktach, a ponadto powinien w szerszym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe, dopuszczając dowody zaoferowane przez Polską Izbę Książki a oddalone przez Sąd Okręgowy i ustalić zasady odpowiedzialność administratora chomikuj.pl.

Tu z kolei zażalenie do Sądu Najwyższego na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego wywiódł PIK - uwzględnione przez Sąd Najwyższy w dniu 19 marca 2014 r., co skutkowało uchyleniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazania sprawy temu sądowi jako sądowi II instancji do rozpoznania apelacji. Ostatecznie zaś, Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację, wskazując, iż:
(...) nie doszukał się podstaw do uznania, że wyłączenie odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 14 ustawy może dotyczyć podmiotów propagujących kopiowanie plików wprowadzonych przez użytkowników do zasobów udostępnionego systemu teleinformatycznego, strona powodowa nie wykazała bowiem, aby mogła spełnić ostatni z warunków wskazanych w ust. 1 powołanego przepisu. (...) operatorzy serwisów internetowych, z racji zakresu i przedmiotu podejmowanej działalności, muszą się więc liczyć z tym, że (…) podmioty, których prawa mogą zostać naruszone przez bezprawne wprowadzenie do sieci efektów ich pracy twórczej albo wydawniczej, będą korzystać z uprawnienia do wyrażania ocen odnoszących się do funkcjonowania takich portali oraz efektów ich działania.   
W mojej ocenie całość rozstrzygnięcia - wbrew argumentacji powodów - odpowiada prawu i stanowi sprawiedliwe rozwiązanie w sytuacji, kiedy z żądaniem naruszenia dóbr osobistych występuje do sądu podmiot, którego całość roszczenia opiera się o oświadczenie z wszech miar prawdziwe i oddające niewątpliwie - fakt, w słowach zdecydowanych, ale to nie jest zabronione - faktyczny i istotny przedmiot działalności administratora (administratorów) portalu Chomikuj.pl, który należy obiektywnie ocenić jako właśnie z samej swojej istoty i w tym konkretnym przypadku zasadzający się na działaniach w sposób oczywisty naruszających prawo autorskie w internecie. 

czwartek, 21 lutego 2013

Obrażony Chomik nie będzie przepraszany

Kolejna sprawa z chomikiem w tle - Polska Izba Książki (PIK) nie musi przepraszać serwisu chomikuj.pl za zarzucenie mu stosowania praktyk pirackich.Wyrok, póki co, nieprawomocny. 

Jest to echo wątpliwej z wielu względów działalności znanego portalu z pewnym gryzoniem w logo i nazwie. Nie trzeba się wysilić, aby stwierdzić, że portal ów na naprawdę wielką i coraz bardziej rosnącą skalę łamie prawo autorskie, stając się jedną z większych w Polsce, o ile nie już największą platformą, umożliwiającą przechowywanie i udostępnianie szeroko pojętych multimediów, ale także innych rodzajów plików (np. e-książek). Nic dziwnego, że wydawnictwa zrzeszone w PIKu złożyły w zakresie tych naruszeń pozew zbiorowy. 

Administrator Chomika - FS File Solutions Limited - złożył przeciwko PIK pozew o naruszenie dóbr osobistych i zobowiązanie do opublikowania przeprosin. Sąd uznał, iż wypowiedzi PIKu nie były bezprawne, ponieważ Izba zasadnie występowała w interesie wydawców, których prawa są naruszane przez administratora Chomikuj.pl. Zdaniem sądu, administrator tego portalu nie korzysta z wyłączenia odpowiedzialności z tytułu naruszenia praw autorskich, ponieważ jego działalność nie ogranicza się tylko do samego przechowywania utworów. Stanowisko PIKu jest w mojej ocenie po prostu zrozumiałe - występuje bowiem w interesie praw naruszanych na szkodę wszystkich wydawców. Oczywiście, Chomik powołuje się na odrębność usługi hostingu - wygodną furtkę do umywania rąk przez właściciela serwisu, zarabiającego na użytkownika, jednak w mojej ocenie po prostu odwracającego kota ogonem, gdy przychodzi do odpowiedzialności za to, co użytkownicy przechowują, a wszyscy dobrze wiedzą, że nie jest to ich własna twórczość. 

Może bez zakładów, ale co do apelacji to jestem pewien. O dalszych losach sprawy na pewno jeszcze usłyszymy, a ja postaram się napisać.

piątek, 8 października 2010

Chcieli pozwać Chomika - to im uciekł na Cypr

Zapewne każdy słyszał, lub korzystał sam, z serwisu chomikuj.pl - popularnego Chomika. Jakie było założenie i cel powstania tego serwisu? Sami właściciele piszą na stronie głównej, iż: Chomik to Twoje konto - dysk internetowy, na którym możesz gromadzić swoje pliki! Dzięki chomikowi, Ty oraz Twoi znajomi macie stały dostęp do wszystkich ważnych dla was materiałów (zdjęć, dokumentów, muzyki, filmów...), bez konieczności przesyłania e-mailem, w wielu egzemplarzach. Zatem - popularny i zdecydowanie użyteczny sposób na przechowywanie swoich plików na wirtualnym koncie, tzw. dysk sieciowy, bez konieczności taszczenia ze sobą notebooków, pamięci flash - łatwy dostęp do nich z każdego urządzenia, oferującego możliwość połączenia z siecią Internet.

Tyle teorii. Bo praktyka jest zupełnie inna. Użytkownicy mogą dowolne pliki umieszczać w serwisie.,udostępniając je innym użytkownikom. Także z pogwałceniem praw autorskich. Chomik stał się po prostu jednym z wielu, tyle że polskim, serwisem-kopalnią plików (zgodnie z założeniem twórców), tyle że naruszających prawa autorskie. Być może pewne osoby wykorzystują go w celu wynikającym z deklaracji twórców, jednakże większość umieszcza w nim po prostu przeróżne pliki - audio, e-booki czy video. Żeby je pobrać - wystarczy założyć konto (bezpłatne; są ograniczenia dziennego pobierania - można zapłacić za konto bez limitów, można założyć kilka kont).

Niby w tej kwestii  nic się nie działo, jednak już w wakacje pojawiły się informacje, iż przede wszystkim wydawcy zbroją się przed wytoczeniem powództwa zbiorowego przeciwko Chomikowi z tytułu naruszenia praw autorskich, zamierzając dochodzić odszkodowania. Innymi słowy - delikatnie mówiąc - grunt zaczął się palić pod nogami, a kwestia uznania roszczenia przed sądem jest bardziej niż pewna. 

Rzutem na taśmę, okazało się, Chomik zmienił właściciela - polska spółka Team Solutions sprzedała serwis niejakiej firmie FS File Solutions Limited. I nie było by w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, iż spółka ta zarejestrowana jest... na Cyprze. Oficjalnie - jako wstęp do wejścia portalu na rynek międzynarodowy. Okazuje się jednak, że chyba nie do końca - sami wydawcy, którzy mieli z Chomikiem współpracować są zdziwieni tym stanem rzeczy, o zmianie właściciela nie wiedzieli.

Wydawcy zareagowali może z poślizgiem, ale pozew jest, według ich deklaracji, pewny. Zarzuty - łamanie praw autorskich i piractwo. Oczywiście, zastrzegają dochodzenie również odpowiedzialności karnej z tego tytułu. Jest także już sposób obliczenia odszkodowania: liczba skopiowanych książek naszych wydawców razy liczba ich pobrań razy trzykrotność ich rynkowej wartości, bo na tyle pozwala ustawa o prawie autorskim. Nic dziwnego, ponieważ najwięcej na Chomiku - w zakresie łamania praw autorskich - wydaje się być właśnie e-booków. Aby to sprawdzić - wpisz jakikolwiek tytuł poczytnej książki, wygoogluje w jednym z pierwszych wyników z pewnością właśnie pozycje odnoszące się do kont na Chomiku.

Właściciele portalu bronią się, że usuwają pliki, gdy otrzymają od uprawnionego podmiotu - właściciela praw autorskich - zgłoszenie odnośnie plików łamiących te prawa. Szacują, że w skali ok 300 000 000 plików usunięto już ich kilka milionów. Gazeta Prawna, powołując się na Wydawnictwo Literackie, napisała jednak, iż nie zawsze takie zgłoszenia są realizowane, co wiąże się z faktem, iż zgłoszenie musi - zdaniem Chomika - precyzyjnie wskazywać konkretne pliki danych użytkowników, które mają zostać usunięte, nie zaś ogólnikowe sformułowanie zawierające żądanie usunięcia np. wszystkich publikacji danego wydawnictwa według sporządzonej listy. (Zajmując się, powiedzmy, zagadnieniami podobnymi - przychylam się do poglądu, iż z technicznego punktu widzenia osób, mających realizować takie zlecenia dot. usunięcia, żądanie bez wskazania konkretów - użytkownik, nazwa pliku - może być bardzo czasochłonne, a w przypadku sformułowania zapytania w formie wskazania listy tytułów: co wtedy? Można poszukać po tytułach plików i usunąć te, które nazwami dokładnie odpowiadają tytułom wydawcy - co jednak nie oznacza, że usunięto wszystkie pliki zawierające publikacje tego wydawcy, bo pozostały wszystkie inne umieszczone pod skrótowymi lub innymi tytułami). 

Chomik zaproponował ugodę, jednakże kancelaria wynajęta przez wydawców odrzuciła jej warunki - nic dziwnego, skoro ugoda miała zagwarantować wydawcom prawa i tak wynikające z Ustawy o handlu elektronicznym (czyli bez łaski Chomika i ugody), a dodatkowo miała przemycić w swojej treści klauzulę na pewno utrudniającą, a być może i uniemożliwiającą wydawcom w przyszłości dochodzenie odszkodowania z tytułu naruszeń majątkowych praw autorskich.W takiej sytuacji, widząc, iż nie ma rokowań co do konsensusu - Chomik po prostu zdecydował się na emigrację na Cypr.

Wskazuje to także na pewną nielogiczność prawa, a na pewno jego bezskuteczność. Jest możliwe ściganie i pociąganie do odpowiedzialności firmy, która posiada w kraju siedzibę, płaci podatki, tu prowadzi działalność, natomiast nie ma takiej możliwości w przypadku, gdy podmiot we właściwym czasie ewakuuje się za granicę, siedzibę i działalność ma zarejestrowaną za granicą. Istnieje pewna szansa, na udowodnienie czegokolwiek - przy założeniu, że serwery fizycznie pozostały w kraju, jednakże - przy założeniu,  że całość transakcji była przemyślana, z pewnością najpierw serwery zostały przeniesione za granicę, a potem dopiero serwis zbyty. 

Nie pierwszy i nie ostatni taki przypadek - skoro wspomniana luka prawna istnieje. Tak samo jest z udziałowcem większościowym nk.pl, jak również grono.net czy o2.pl. Skoro prawo jest nie spójne - ludzie korzystają z tego, jak mogą.