Pokazywanie postów oznaczonych etykietą książka. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą książka. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 7 października 2010

Weronika jest Esterką, czy nie - czy można naruszyć dobra osobiste osoby, pisząc powieść, której ta osoba nie jest bohaterem?

Od jakiegoś czasu już tabloidy oraz serwisu w stylu Plotek/Pudelek/Pajacyk raz po raz piszą o sporze, który trafił już do Sądu Okręgowego w Warszawie, a którego stronami są aktorka Weronika R. oraz reżyser Andrzej Ż. O co się rozchodzi? Pozwany napisał książkę, w której główną bohaterka jest niejaka Esterka, a - jak można wyczytać z recenzji, motywem przewodnim publikacji jest biadolenie głównego bohatera z powodu opuszczenia go przez tęże Esterkę. Recenzji - jako że w ramach zabezpieczenia powództwa (tu i ówdzie w tym kontekście nazywanego cenzurą prewencyjną), sąd zakazał rozpowszechniania książki do czasu prawomocnego zakończenia postępowania pomiędzy w/w stronami. Powódka żąda 200 tys. zł zadośćuczynienia, przeprosin w mediach za naruszenie jej dóbr osobistych (głównie prawa do prywatności i godności jako kobiety) oraz zaprzestania dalszego naruszania jej dóbr.

Z recenzji można wywnioskować, że książka sprowadza się do narzekania bohatera na wszystkich i na wszystko, miejscami w mało wybredny sposób, przy czym postać bohatera zdradza symptomy szaleństwa (co, w mniemaniu autora, stanowi o wartości książki - zwiększając ją, jako że jest to... talent). Skąd spór sądowy i pozew o naruszenie dóbr osobistych? Ano stąd, że książkowa Esterka została ukazana, delikatnie rzecz biorąc, jako kobieta lekkich obyczajów. W recenzji padają pod jej adresem, jak rozumiem, cytowane z książki, sformułowania takie jak mała kurewka czy śliczne ścierwo, mowa jest także stwierdzenie, że najlepsza jest w rozpinaniu rozporków.

No tak. Ale przecież w książce - fikcji literackiej, bo tym właśnie jest z założenia powieść - mowa o Esterce, a nie o Weronice R. Skąd pomysł, że są to postacie tożsame? Takie są odczucia Weroniki R. i zamierza dowieść tego przed sądem, powołując się na naruszenie przez Andrzeja Ż. jej dóbr osobistych takim a nie innym przedstawieniem, rzekomo jej, w swojej książce. Stanowisko pozwanego - jego zdaniem, zarzut jest wydumany, zaś Weronika R. sama zgłasza się na ochotnika, aby być Esterką, podczas gdy on sam nie miał zamiaru utożsamienia powódki z bohaterką swojej książki. Innego zdania jest pełnomocnik Weroniki R. - twierdząc, iż wiele zdarzeń i faktów z książki, odnoszących się do Esterki, odpowiada osobie powódki i pozwala ją be z trudu zidentyfikować. 

Jak to w takich sytuacjach bywa - najciekawsze jest tło, ponieważ jeszcze przed aferą nie było tajemnicą poliszynela, o czym tabloidy równie często gęsto pisały, iż obie strony... spotykały się ze sobą. Zatem można pokusić się o taki scenariusz - młoda aktorka wiąże się ze starszym dużo reżyserem o wypracowanej pozycji w środowisku filmowym, być może licząc na zdobycie w ten sposób jakiś kluczowych dla kariery ról? Po czym ze związku nic nie wychodzi - a reżyser, który być może liczył na coś więcej, postanawia odgryźć się aktorce, pisząc książkę. Czy tak właśnie było, i teraz aktorka postanawia nauczyć reżysera, że nie z nią takie numery i zamierza udowodnić mu to przed sądem? Czy też sfrustrowana po związku jest właśnie aktorka, i decyduje się na dochodzenie przed sądem... ochrony swoich dóbr osobistych, które - jako że nie ona jest bohaterką spornej książki - nigdy nie zostały naruszone? 

Strona pozwana wnosiła o odrzucenie pozwu, twierdząc, iż powódka nie ma legitymacji czynnej w niniejszym postępowaniu - nie jest Esterką. Sąd wniosek ten odrzucił, a więc powództwo będzie rozpoznane merytorycznie. 

Nie tak dawno toczył się spór w podobnej materii, choć innej kwestii, w którym wdowa po pisarzu Ryszardzie Kapuścińskim żądała zakazu rozpowszechniania książki, którą na temat jej zmarłego męża napisał Artur Domosławski - a która  przedstawiała znanego pisarza w zupełnie innym świetle niż dotychczas znany. Autor udowadniał, że Kapuściński nie był ikoną reportażu, jak go wszyscy postrzegali za życia, szczególnie w zakresie prawdziwości tekstów, traktowanych jako reportaże, które najprawdopodobniej w dużej mierze były jednak wytworem wyobraźni Kapuścińskiego, a zatem fikcją. W marcu 2010 sąd prawomocnie oddalił żądanie wdowy po twórcy - uznając, iż Domosławski jego dóbr osobistych nie naruszył swoją książką.

Kwestia jest interesująca, jednakże nie sposób - z powodu zakazu rozpowszechniania - samemu pokusić się o merytoryczną ocenę żądania pozwu Weroniki R. przeciwko Andrzejowi Ż., której podstawą nie może być nic innego jak tylko lektura spornej książki i choćby pobieżna znajomość faktów z życia powódki. I to będzie pierwszym zadaniem sądu. Z pewnością powódka będzie wskazywała szereg okoliczności, które w jej odczuciu będą utożsamiały ją z Esterką. Pytanie - czy okoliczności te i fakty spełniają przesłanki uznania, że obiektywnie naruszono w ten sposób dobra osobiste aktorki? W jej odczuciu - z pewnością, ponieważ dla niej podobieństwa obu postaci na podstawie faktów z życia aktorki i tego, co o Esterce napisał Ż. są oczywiste. Czy jednak pierwszy z brzegu czytelnik również utożsamił by bohaterkę fikcyjną z osobą powódki?

czwartek, 30 września 2010

Codziennik prawny - podstawy prawa dla laików

Brak znajomości najprostszych nawet przepisów prawnych w naszym kraju przeraża. Nie chodzi mi o kwestie złożonej problematyki zarządzania olbrzymimi przedsiębiorstwami, prawo spółek - ale sprawy w materii dotykającej każdego z nas. Prawa karnego nie musi znać każdy - jak, teoretycznie, nie dopuszcza się czynów w sposób oczywisty moralnie nagannych i złych, to jest w porządku (choć wchodząc w szczegóły - nie zawsze). 

Dlatego właśnie spodobała mi się ta książeczka:


Jej redaktorem jest śp. dr Janusz Kochanowski, tragicznie zmarły w katastrofie pod Smoleńskiej ostatni Rzecznik Prawo Obywatelskich. Publikacja powstała jakby jako odzew na problematykę, z którą obywatele zwracali się najczęściej do RPO. Co dokładnie jest w książce - spis treści można obejrzeć tutaj (PDF). Z jednej strony - teksty przygotowane przez specjalistów, z drugiej - w formie językowo zrozumiałej dla laików, ludzi z prawem nie mających na co dzień do czynienia. 

Po kolei, może nawet nieco łopatologicznie, wskazane prawa i obowiązki, wiążące się z funkcjonowaniem w społeczeństwie. Podstawowe uprawnienia, kwestia zdolności do czynności prawnych, dóbr osobistych, danych osobowych, podstawy prawa rodzinnego, postępowanie administracyjne, odpowiedzialność karna, daniny na rzecz państwa, uprawnienia pracownicze i obowiązki pracodawców, kwestie świadczeń przysługujących różnym osobom w różnych sytuacjach, sprawy mieszkaniowe, podstawowe konstrukcje prawa cywilnego. 

Coś nadzwyczajnego? Nie - stricte kwestie, które mogą nurtować przysłowiowego Kowalskiego, który po prostu jakoś w Polsce chce funkcjonować, a nie bardzo wie, jak, bo nie da się ukryć - nasze prawo do przejrzystych najbardziej nie należy, przepisów jest sporo, często pewne zagadnienia regulowane są w różnych aktach sprawnych, i nierzadko nawet praktycy mają trudności ze znalezieniem odpowiedniego przepisu. 

Kiedyś pewien sędzia mówił, nie tylko w rozmowie, ale także czasami ludziom na sali rozpraw w wolnej chwili, że prawo powinno funkcjonować jako przedmiot na poziomie liceum, np. przez 2 lata. Zgadzam się. Właśnie w zakresie podstawowym - tego, o czym traktuje opisywana książka. Podstawy, dające obywatelowi pojęcie o prawach i obowiązkach, umożliwiające odnalezienie dalszych, bardziej złożonych regulacji samodzielnie. 

Ja na tę publikację trafiłem zupełnie przypadkiem, w Empiku, jakiś czas temu. Wydaje mi się, że jest to dobry pomysł na taki uświadamiający, przydatny prezent -  nie tylko dla osoby młodej, ale dla każdego.

Zachęcam też do zajrzenia do serwisu - Codziennika Prawnego.

>>>

Ciekawostka - w Gazecie Prawnej czas się zatrzymał :)

Czytam sobie artykuł o obowiązkach świadków w KPC - i można się tam np. dowiedzieć o tym, że sąd w wypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa tegoż świadka, może go skazać na grzywnę do...? Jakiej kwoty?

Według autora tekstu - 1000 zł. A według mnie i aktualnego art. 163 KPC - 5000 zł. (163 KPC to przepis ogólny, znajdujący zastosowanie w braku przepisów szczególnych - a 274 KPC, mówiący o świadku, nie wskazuje kwoty, więc zastosowanie ma zasada ogólna z 163 KPC). Co świadczy o tym, że ktoś pisuje artykuły do jednego pewnie z 2 tytułów prawniczych (mam na myśli prasę codzienną) w tym kraju i nie zadaje sobie nawet trudu, żeby korzystać z aktualnego kodeksu. Słabiutko.