Pokazywanie postów oznaczonych etykietą sądownictwo. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą sądownictwo. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 16 listopada 2015

Aplikant radcowski jako asystent sędziego - dlaczego nie zgadzam się ze stanowiskiem KRS

W pierwszym wpisie po długiej przerwie chciałem się odnieść do, dość istotnej dla mnie, kwestii asystentów sędziów - a konkretnie zagadnienia możliwości zatrudniania na stanowisku asystenta sędziego aplikanta radcowskiego. 

Nie odnoszę się do aplikantów adwokackich - jako że ta kwestia jest oczywista i w sposób jednoznaczny należy stwierdzić, iż nie jest możliwe podejmowanie przez nich zatrudnienia w wymiarze sprawiedliwości. 

Cały problem powstał i zaistniał na kanwie stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 5 marca 2014 r. w przedmiocie dopuszczalności zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego osób odbywających aplikację adwokacką lub radcowską. Jak wynika z jego treści, "Krajowa Rada Sądownictwa dostrzega możliwość wystąpienia istotnego konfliktu interesów w przypadku zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego aplikanta adwokackiego lub radcowskiego, co dotyczy zwłaszcza tej fazy odbywania aplikacji adwokackiej lub radcowskiej, w której aplikant może już występować przed sądem, zastępując adwokata lub radcę prawnego jako pełnomocnik strony (art. 77 Prawa o adwokaturze, art. 35[1] ustawy o radcach prawnych). Może to wpływać na zaufanie do bezstronności sądu oraz wizerunek sądu jako instytucji w pełni niezależnej i wolnej od jakichkolwiek zewnętrznych ingerencji".

Ja osobiście - nie tylko jako asystent sędziego, także w trakcie aplikacji radcowskiej - z powyższym stanowiskiem w całej rozciągłości się nie zgadzam.

Po pierwsze, należy odnieść się do regulacji podstawowej w tym zakresie tj. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133). W dziale IV tamże znajduje się rozdział IV poświęcony właśnie asystentom sędziego. Z art. 155 par. 2 tejże ustawy wynika, że:
Na stanowisku asystenta sędziego może byś zatrudniony ten, kto:
1)   jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
2)   jest nieskazitelnego charakteru;
3)   ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce;
4)   ukończył 24 lata
A zatem mamy jednoznaczne i wprost wskazane wymogi formalne - w praktyce, ukończenie studiów wyższych prawniczych lub równorzędnych zagranicznych. Czy jest tu mowa o jakimkolwiek zawężeniu?  Nie ma. Na  tle ustawy o ustroju sądów powszechnych zatem ewidentny jest brak podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności aplikanta radcowskiego do pracy na stanowisku asystenta sędziego. Pomimo tego, pojawiają się ogłoszenia o konkursach na stanowiska asystenta sędziego dopiski takie jak: "Jednocześnie informuję, iż osoby zatrudnione na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie ... w ... nie mogą odbywać aplikacji radcowskiej lub aplikacji adwokackiej" (tutaj). Jak to nazwać? 

Po drugie, w tym kontekście warto zwrócić uwagę na tendencję w zakresie zmian przepisów. Do dnia 07 lipca 2013 r. powyżej cytowany art. 155 par. 2 ustawy zawierał jeszcze punkt 5 mówiący o dodatkowym wymogu w postaci: "ukończył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub zdał egzamin sędziowski, prokuratorski, notarialny, adwokacki lub radcowski". Od dnia 08 lipca 2013 r. na podstawie ustawy z dnia 10 maja 2013 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 662) powyższy punkt 5 został skreślony. Innymi słowy, ustawodawca zrezygnował z powyższego wymogu - przede wszystkim w kontekście ukończenia aplikacji ogólnej, z racji tego, iż absolwenci aplikacji korporacyjnych raczej nie są zainteresowani pracą asystenta sędziego (choć, co życie pokazuje, takich przypadków jest coraz więcej, co wynika z ogólnej tendencji nasycenia prawniczego rynku pracy). 

Nielogiczne zatem wydaje się - w takiej sytuacji de facto otwarcia i zwiększenia dostępności do zawodu asystenta sędziego - jednoczesnego stawiania dodatkowego obwarowania i to w sensie negatywnym (wyłączenia z grona osób mogących się ubiegać o zatrudnienie na takim stanowisku) tj. stwierdzenia braku możliwości zatrudnienia aplikantów radcowskich na w/w stanowisku. Pomijając bowiem brak podstawy prawnej do takiego zawężenia, to wydaje się ono dość absurdalne - osoby bowiem po ukończonej aplikacji radcowskiej i złożonym z pozytywnym wynikiem egzaminem radcowskim wydają się w sposób oczywisty posiadać siłą rzeczy wyższe kwalifikacje i wiedzę z zakresu prawa niż absolwent studiów prawniczych. 

Po trzecie, rzekomy konflikt interesów. W treści stanowiska wskazano: "Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa, już w warunkach konkursu na wolne stanowisko asystenta sędziego powinno być wyraźnie zastrzeżone, że w przypadku wygrania konkursu przez osobę, która jest w trakcie odbywania aplikacji adwokackiej bądź radcowskiej, przed jej zatrudnieniem w sądzie na podstawie umowy o pracę będzie od niej oczekiwane zawiadomienie o tym zatrudnieniu organów samorządu adwokackiego lub radcowskiego (...)". W jakim celu? Nie wiem. Okręgowa Izba Radców Prawnych, do której należałem jako aplikant, nie była zainteresowana w żaden sposób moim miejscem zatrudnienia - wiedząc, że jest to sąd i wykonuję pracę asystenta sędziego. Samorząd radcowski, o ile mi jest wiadomo, nie widzi problemu - co stanowi przejaw zdroworozsądkowego podejścia do sprawy, w mojej ocenie. 

Oczywistym jest, iż aplikant radcowski po ukończeniu 6 miesięcy aplikacji nabywa prawo do zastępowania radcy prawnego przed sądami powszechnymi i organami - co wynika z art. 35[1] ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 507). Nie jest to li tylko uprawnienie, ale również obowiązek - wzięcia udziału na mocy w/w przepisu w co najmniej określonej liczbie rozpraw sądowych - co jest w pełni zrozumiałe, skoro aplikant ma nabyć umiejętności występowania na sali rozpraw w charakterze pełnomocnika stron postępowania. I co z tego?

Logicznym jest - i nie trzeba być do tego aplikantem radcowskim - iż aplikant, pracujący w sądzie jako asystent sędziego, nie będzie występował w sprawie zawisłej przed tym sądem, nie ma znaczenia w której instancji. Podobnie oczywistym jest, że aplikant nie podejmie się opracowania projektu rozstrzygnięcia w sprawie, w której pełnomocnikiem jednej ze stron byłby jego patron aplikacji (radca prawny) lub osoba z którą w jakikolwiek sposób współpracuje lub współpracował - tu analogia jest oczywista do sytuacji, gdyby asystent sędziego nie będący aplikantem radcowskim trafił na sprawę po prostu dotyczącą osoby znanej mu. Jak mówi bowiem art. 54 zdanie pierwsze k.p.c., przepisy niniejszego działu - a więc art. 48-53 k.p.c., regulujące materię wyłączenia sędziego - stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego, ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora; organem sądowym będzie tutaj również asystent sędziego (por. Tadeusz Żyznowski, Komentarz do art. 54 Kodeksu postępowania cywilnego, Lex 2013). 

W tej sytuacji mówienie - jak to sformułowała Krajowa Rada Sądownictwa - o "możliwość wystąpienia istotnego konfliktu interesów" wydaje się całkowicie teoretycznym i zbędnym dywagowaniem o sytuacji, oczywiście, możliwej do zaistnienia (bo życie jest bogate), jednakże w mojej ocenie co najmniej abstrakcyjnej i praktycznie nierealnej. Chyba, że ktoś zna przykład sytuacji, w której aplikant radcowski-asystent sędziego niecnie wykorzystał swoje stanowisko w sposób, który podważył zaufanie do sądu czy też wpłynął negatywnie na jego wizerunek? Nie znam. Za to znam wielu aplikantów pracujących w sądach, bardzo cenionych po pierwsze za swoją pracę i jej jakość, a po drugie także za umiejętne jej łączenie z odbywaniem aplikacji radcowskiej. 

A nawet gdyby doszło do jakiejś sytuacji w tym zakresie - nie wiem, aplikant-asystent wpływa na sędziego i w sprawie zapada orzeczenie korzystne dla jednej ze stron np. reprezentowanej przez patrona tego aplikanta - są przewidziane prawem środki, jakie można podjąć w takim wypadku: prezes sądu jako pracodawca może ukarać pracownika karą (art. 108 k.p.) lub też podjąć decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 par. 1 pkt 1 k.p.); z kolei samorząd radcowski także może pociągnąć taką osobę do odpowiedzialności, do skreślenia z listy aplikantów włącznie. 

O co tak naprawdę chodzi? Z jednej strony o to, że prezesi sądów mają świadomość, że osoby odbywające aplikację korporacyjną najpewniej dość szybko po jej ukończeniu zrezygnują z kariery w sądownictwie na rzecz własnej działalności czy też zatrudnienia po prostu w charakterze radcy prawnego. Rotacja jest duża - ale to nie jest argument, bowiem podobnie było pod dotychczasowymi (sprzed lipca 2013 r.) przepisami ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, z tą tylko różnicą, iż wówczas stanowiska asystenckie zajmowały głównie osoby po egzaminie sędziowskim, które po jakimś czasie nominacje sędziowskie otrzymywały. Tu pewną przeciwwagę stanowią osoby zatrudnione w charakterze asystentów sędziego już po zmianach omówionych wyżej - a więc osoby legitymujące się jedynie studiami prawniczymi - dla których zatrudnienie w sądzie niewątpliwie stanowi istotną stabilizację zawodową i finansową (terminowe wypłaty wynagrodzenia, fundusz świadczeń socjalnych, trzynastki, nagrody rozdawane wszystkim itp).

Z drugiej strony, pozostaje kwestia uprawnień aplikanta radcowskiego, związanych z odbywanie aplikacji. Jak wynika z art. 34 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich, który uzyskał zgodę pracodawcy na odbywanie aplikacji radcowskiej, przysługuje zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (pomijając - wynikająca z art. 34 ust. 2-3 - prawo do płatnego [80%] 30-dniowego urlopu przed egzaminem radcowskim, oraz prawo do wynagrodzenia za - dotychczas 3, w tym roku już 4 - dni egzaminu radcowskiego). Jest to pewien argument - sąd płaci pracownikowi, którego co najmniej 1 dzień w tygodniu, przeznaczony na zajęcia wykładowe, jest nieobecny. Praktyki (sądy, urzędy) nie stanowią w mojej ocenie problemu - można je zorganizować w sposób nie kolidujący z pracą; podobnie zajęcia obowiązkowe z patronem. Ćwiczyłem to na własnej skórze - da się. Natomiast w tym zakresie należy wskazać jednoznacznie - mając na uwadze to, co opisałem nieco niżej (wyższe kwalifikacje, wiedzę itp) zazwyczaj aplikant radcowski potrafi być bardziej wydajny w pracy od asystenta wyłącznie po studiach. 

Zaznaczam - te rozgraniczenia to nie jest forma dyskredytacji asystentów bez aplikacji (przecież nie jest wymagana) od asystentów w trakcie/po aplikacji radcowskiej. To obiektywne zróżnicowanie zasobu wiedzy, doświadczenia i umiejętności - przekładających się raz na poziom, a dwa na tempo także pracy. 

Równocześnie, jak już wskazałem i co dość dobrze miałem okazję zaobserwować w swojej pracy - sądy zyskują na asystentach sędziego w osobach absolwentów aplikacji radcowskiej, młodych radców prawnych, jeśli chodzi o poziom merytoryczny. Kiedy w jednym wydziale pracuje kilkoro asystentów - część po studiach, część po/w trakcie aplikacji - różnica w poziomie ich pracy, jakości sporządzanych projektów jest widoczna bardziej niż gołym okiem, a czasami wręcz jest zdumiewająca. Zaznaczam, mówię o osobach już wdrożonych do pracy - bo przecież nie sposób oczekiwać od kogoś, kto pracuje 3 tygodnie, aby napisał projekt Bóg wie jak dobry. Aplikacji w toku aplikacji sporządzają pisma procesowe, opinie prawne - mają zwykle większą łatwość formułowania rozważań prawnych od osób, które z tym się nie stykały. Szybciej i płynniej poruszają się po aktach sądowych - bo z nimi także miały już do czynienia. 

W wielu rozmowach z sędziami w pewnym momencie zdałem sobie sprawę, że także oni to zauważyli. Byli przyzwyczajeni do poziomu projektów uzasadnień rozstrzygnięć przygotowywanych przez aplikantów sądowych lub wręcz osób po egzaminie sędziowskim; była rotacja, ale poziom pracy zbliżony - odchodził jeden asystent po aplikacji i przychodził inny. W związku ze zwiększeniem w 2013 r. dostępu do stanowisk asystenta sędziego, zatrudnionych zostało wiele osób wyłącznie po studiach prawniczych - i sędziowie widzą różnicę w poziomie projektów, o których napisałem powyżej. Asystentów sędziego po aplikacji sądowej prawie nie ma, pozostają nieliczni, a zatrudniane są osoby najczęściej tylko po studiach (choć reguły nie ma - obserwuję coraz więcej chętnych do tej pracy w osobach świeżo upieczonych radców prawnych...). Aplikanci radcowscy z pewnością ten poziom by wyrównali - "by", ponieważ dzięki omawianemu stanowisku Krajowej Rady Sądowniczej mało który prezes sądu zdecyduje się na zatrudnienie takiej osoby. Efekt? Są chętni do pracy na stanowiskach asystentów sędziego - merytorycznie najczęściej lepsi, lepiej przygotowani, są sędziowie liniowi, którzy widzieli by te osoby na stanowiskach asystenckich - jednakże ich zatrudnienie jest praktycznie mało wykonalne. 

Podsumowując, w mojej ocenie stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa utrudniło sytuację tak naprawdę głównie na niekorzyść sędziów liniowych, pomijając już kwestię według mnie bezprawności dodatkowego obwarowania i ograniczenia dostępu do stanowisk asystenckich w oparciu o wymóg (przesłankę negatywną), o której nie ma mowy w ustawie. Wytrychem w tym zakresie wydaje się być zdanie z ostatniego akapitu, mówiące o tym, że "decyzja o zatrudnieniu oraz kontynuowaniu zatrudnienia należy każdorazowo do prezesa sądu". W teorii - oczywiście. Pytanie - jak myślicie, ilu znajdzie się prezesów, którzy zdecydują się na zatrudnianie aplikantów radcowskich w tej sytuacji? 

czwartek, 5 stycznia 2012

O co chodzi i czemu ma służyć zapowiadana na lipiec likwidacja sądów rejonowych?

Problem, powiedzmy, dla mnie dość duży, ponieważ dotyczy także jednego z sądów, w którym miałem okazję swego czasu być zatrudniony, gdzie do dzisiaj sporo znajomych osób pracuje. 

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało, iż jeszcze w lutym ma zostać podpisane odpowiednie rozporządzenie, które zniesie 122 z 321 istniejących dzisiaj sądów rejonowych, czyli najniższego szczebla. Jakie kryterium przyjęto? Są to sądy, w których orzeka mniej niż 14 sędziów. Od razu pojawia się pytanie - czemu akurat te, gdzie sędziów orzeka mniej niż 14, a nie np. 15, 16 czy 20? Nie wiadomo. 

Podobno nie chodzi o pieniądze. Wiceminister sprawiedliwości Grzegorz Wołejko deklaruje, że chodzi o lepsze, bardziej "racjonalne wykorzystanie" możliwości sędziów pracujących w małych sądach. Bo małe sądy z małych miejscowości rozpoznają za mało spraw. Czyli, jak tu lepiej wyzyskać sędziego. Powiedzmy, może być dysproporcja pomiędzy ilością pracy w sądach małych w stosunku do dużych. Sędziowie także, anonimowo oczywiście, przyznają: jedni mają miesięcznie tyle spraw do załatwienia, ile inni przez cały rok. Dobrze. Ale przecież to się w ogóle nie trzyma przysłowiowej kupy. Minister mówi o ilości pracy, a jako kryterium znoszenia sądów podaje się ilość orzekających w nim sędziów. Więc co jest tak naprawdę przyczyną? Trudno się oprzeć wrażeniu, że ani jedno, ani drugie. 

Kolejna niespójność - skoro sędziowie z tych sądów mają nadal orzekać, tylko że w wydziałach którym zmienią się numery porządkowe i dodany zostanie przymiotnik "zamiejscowe", to jednak o oszczędności w pewnym sensie musi chodzić. Jedyna korzyść to likwidacja pewnej części wydatków Skarbu Państwa w postaci dodatków funkcyjnych, dotychczas przysługujących prezesom i wiceprezesom likwidowanych sądów. Przy czym - korzyść marginalna, ponieważ tak naprawdę większość prezesów i wiceprezesów jednocześnie była przewodniczącymi wydziałów, które - pod innymi nazwami i siedzibami - pozostaną. W  praktyce więc dodatek funkcyjny z tytułu prezesa zamienią na dodatek z tytułu przewodniczącego. A więc - pieniądze. Których, na skalę kraju, oszczędzi się po prostu tyle, co nic. Tyle, że na początku ów Skarb Państwa będzie musiał sporo wyłożyć z kieszeni - trzeba będzie zmienić umowy o pracę wszystkim pracownikom likwidowanych placówek, a także zmienić wielką ilość sprzętu biurowego w postaci choćby pieczątek wydziałów, które pozmieniają nazwy. I to nie koniec wydatków - art. 76 Ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych wskazuje, że przenoszonemu sędziemu należy się (jednorazowo) zwrot kosztów przeniesienia, nie mówiąc o zwrocie (permanentnie, stale) kosztów dojazdu, diet.  

Kompletnie nikt nie pomyślał o odległości pomiędzy sądami likwidowanymi, a siedzibami sądów do których te zlikwidowane (w postaci wydziałów zamiejscowych) mają należeć. Dojdzie do tego do sytuacji, gdy sądem macierzystym dla starego sądu stanie się... miejscowość o wiele mniejsza od tej z siedzibą starego, likwidowanego sądu. Obrazek, pokazujący absurdalność niektórych z zapowiadanych zmian. SR w Złotoryi przyłączony zostanie do SR Lubinie. Tymczasem obszary tych sądów nawet ze sobą nie graniczą. Ze Złotoryi do Lubina jedzie się przez Legnicę, gdzie też są sądy. Podobnie jest z przyłączeniem Świnoujścia do jednego z sądów odległych o 113 km w Szczecinie. Po drodze mija się sąd w Goleniowie, który zostaje. 

A ja mam w ogóle wrażenie, że w tym wszystkim chodzi o coś zupełnie innego. W naszej Konstytucji jest art. 180, który w ustępie 2 mówi:
2. Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.
Związek między przepisem a zmianami? Oczywisty. Te zmiany, znoszenie sądów, pozwoli bardzo ładnie obejść zakaz konstytucyjny. Choćby sędzia orzekał w wydziale zamiejscowym w mieście oddalonym i o 100 km od siedziby sądu, jest sędzią tego sądu. Jeśli ktoś posiadający odpowiednią władzę będzie miał ochotę wywrzeć na danego sędziego wpływ, aby orzekł w, powiedzmy, taki a nie inny sposób, może to zrobić, np. sugerując delikatnie, iż w braku woli współpracy może go spotkać przeniesienie. Oczywiście, w ramach sądu, w którym orzeka. Tylko np. z oddziału zamiejscowego do siedziby sądu, czyli o te 100 km, w jedną albo w drugą stronę. To nie jest teoria spiskowa, niestety. Te zmiany po prostu to umożliwią. Po co? Bo nic pozytywnego nie spowodują.  

poniedziałek, 5 września 2011

Nadziwić (doczekać?) się nie mogę...

Z cyklu - z życia wzięte, sądowne meandry...

Ile można czekać na wyrok WSA z uzasadnieniem? 

Wniosek złożony na początku czerwca. Do dzisiaj - wyrok z uzasadnieniem nie dotarł.

Ile można czekać na podjęcie czynności przez sąd po tym, jak otrzymał akta z II instancji, gdzie uchylono postanowienie o przekazaniu? 

Postanowienie o uchyleniu z początku kwietnia, akta zwrócone sądowi I instancji na początku w czerwcu. I nic. 

Ok, mnie się nie pali. Nie eksmitują mnie, nie chodzi o spłatę pół miliona złotych, nie chodzi o wyrok długoletniego pozbawienia wolności. Ale są tacy, których tego typu sprawy tak samo leżą - a dotyczą kwestii dalece ważniejszej.

poniedziałek, 11 października 2010

Asystenci sędziów - kiedyś miało to sens

Gazeta Prawna dokonała dzisiaj odkrycia co najmniej na miarę kolumbowego odkrycia Ameryki (na marginesie - każdy wie, że Amerykę kto inny odkrył, jednak przyjęło się przypisywanie tego Kolumbowi) - mianowicie tego, iż w sądach brakuje asystentów sędziów (notabene, skąd pomysł w nagłówku na sformułowanie pomocników?)

Nie wchodząc w szczegóły - graficznie przedstawiono wymagania, jakie musi spełnić potencjalny kandydat na takiegoż asystenta sędziego tutaj. Co w nim uderza? Absurdalność. Na pierwszy rzut oka. Czy znacie jakiegoś aplikanta radcowskiego, adwokackiego, prokuratorskiego, sądowego czy notarialnego, który zasuwa na aplikacji, płacąc za nią jak za zboże (płacenie nie dotyczy 3 i 4), albo czy znacie jakiegokolwiek dumnego absolwenta studiów prawniczych, który nosi się z zamiarem rozpoczęcia którejkolwiek z w/w aplikacji... aby zostać asystentem sędziego?

Myślę, że nie. A nawet - na pewno nie. Dlaczego? Ponieważ - na mój gust - stanowisko takie jak asystent sędziego ma zastosowanie i rację bytu jedynie wtedy, gdy jest to furtka i rozwiązanie dla osób, które posiadają wymagane wykształcenie prawnicze (co oczywiste), i nic więcej, a chciały by pracować w zawodzie, nie posiadając dalszych uprawnień, których zdobycie jest konieczne dla samodzielnej pracy czy to w sądownictwie, prokuraturze czy też w którymkolwiek z prawniczych wolnych zawodów. Dlaczego? Skoro pensja asystenta sędziego oscyluje zapewne ok. 2000 zł, to czy zdecyduje się na taką pracę ktokolwiek, kto może sięgnąć po więcej - jako sędzia, prokurator, rejent, członek korporacji?

Taki stan rzeczy jest zrozumiały. Mniejsze uprawnienia - bo tylko studia - i w związku z tym stosunkowo niskie zarobki... żeby nie powiedzieć, że zbliżone na dzień dobry dostaje człowiek bez wykształcenia prawniczego, nawet jakiegokolwiek wyższego, gdy najmie się do pracy chociażby w sieci Biedronka - przykład o tyle dobry, że Biedronek w Polsce na każdym kroku pełno, i każdy na własne oczy pewnie widział, jak na kasach wiszą sobie ogłoszenia zachęcające do podjęcia w tejże firmie pracy, ze wskazanymi dużymi literami początkowymi zarobkami (plus listą bonusów - socjal, paczki, itp.). Ja jednak będę obstawał - asystent sędziego zajmuje się chyba materią wymagającą większej wiedzy niż, niczego nie ujmując, kasjerki czy pracownicy Biedronki? Nie postuluję zatem, aby pracownikom tej firmy obniżać pensje, ale może by tak zapłacić asystentom więcej?

Tak. Tylko że funkcja asystenta sędziego miała sens do momentu, gdy wymogi stawiane takiemuż kandydatowi nie były takie jak w tekście linkowanym na górze (i na obrazku linkowanym tuż obok), ale jak to miało miejsce do początku 2009 r. Wtedy - było to rozwiązanie. Dyplom z prawa w kieszeni, brak środków/chęci/ambicji na aplikację - poszukam pracy jako asystent sędziego w sądzie. 2000 zł - trudno, i tak więcej niż w kancelarii na aplikacji, musi wystarczyć. A przecież wówczas była opcja - po kilku latach pracy można było podchodzić do egzaminu sędziowskiego. Jest perspektywa, jest sens. Wiem - bo sam tak kombinowałem od połowy studiów. 

I co? Jak zwykle - nic. W moim wypadku - na 2 miesiące przed obroną wybitne umysły działające w ramach MS zmieniły przepisy, które obostrzyły wymagania, jakie spełniać muszą kandydaci na asystentów do formy wskazanej na początku niniejszego tekstu. I sytuacja dzięki temu wygląda dzisiaj, jak wygląda. A wygląda mniej więcej tak:
  1. Absolwenci prawa, nie wybierający się na aplikację (nie wnikając w przyczyny) poza otwarciem działalności pt. doradztwo prawne (bez, generalnie, możliwości reprezentowania w sądach - numer na stałe zlecenie przechodzi coraz rzadziej, czy to uwagi na czujność sądu, czy po prostu drugiej strony) nie może nic w zawodzie. 
  2. Sędziowie w sądach rejonowych, które chyba jednak najwięcej spraw załatwiają, narzekają - nie wnikając w ich częste lenistwo (nie można uogólniać - nie jest to wszakże reguła, choć częste zjawisko) - na brak pomocy i to, iż w zaistniałej sytuacji, zamiast czytać akta i zastanawiać się nad sprawami trudnymi merytorycznie - spędzają czas bezmyślnie hurtowo: wystawiając nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym, pisząc protokoły otwarcia i ogłoszenia testamentów albo postanowienia spadkowe, sporządzając postanowienia o nakazaniu wyjawienia majątku czy z tezami dla biegłych,  i inne równie ambitne i wymagające straszliwej wiedzy czynności. Czynności, które bez problemu średnio rozgarnięty człowiek, nawet nowy, po krótkim wytłumaczeniu, pokazaniu wzorku wykonał by bez większego problemu.
  3. W tych samych sądach rejonowych jest czasami 1, a czasami i więcej.wolnych etatów dla asystentów. Kółeczko się zamyka. Miejsce jest, pieniądze są - tylko chętnych nie ma, bo ludzie nie po to zarywają po 2-3 lata z życia w ramach aplikacji, żeby siedzieć w sądzie jako pomagier sędziego za 2000 zł, i takie ofert pracy po prostu olewają. To znaczy - chętni są, ale zgodnie z aktualnymi przepisami, nie spełniają wymogów formalnych, więc nic z tego. Za to czasami zaradni prezesowie sądów kombinują, i zatrudniają ludzi na etatach o wymyślnych nazwach w stylu p.o. asystenta sędziego (sic!), za stosunkowo obniżone wynagrodzenie... 
Po co to było? Co to komu dało? Sądownictwu - nic. Chyba poza tym tylko, że w obecnym stanie rzeczy w sądownictwie istnieją stanowiska, których jest wiele wolnych w skali kraju, a na które nie ma chętnych... Tzn. są, ale ich nie ma - bo nie są dość dobrzy. A właściwie to są dość dobrzy, ale z przepisów wynika, że nie są. Skomplikowane, prawda? 

Ale jest w tym logika. Skoro pozakręcało się i pozmieniało całość aplikacji sądowej, łącząc ją na początkowym etapie w ramach tzw. aplikacji ogólnej z aplikacją prokuratorską - a wiadomo, że nie wszyscy ludzie po tym roku aplikacji ogólnej dostaną się dalej (łatwo policzyć - na ogólną dostaje się 300 osób, z czego potem na sądową... 30; ileś tam na prokuratorską - a reszta?) - to gdzieś trzeba upchnąć tych wszystkich, którzy ogólną skończą w Krakowie, i nie dostaną się dalej. Tym sposobem dochodzimy do wyjaśnienia, skąd to wygląda tak, jak wygląda z asystentami. 

Czy absolwenci pierwszego, historycznego (...) rocznika KSSiP zapełnią luki na etatach asystentów sędziów? Szczerze wątpię. Niektórzy pewnie tak. Ale najpewniej i tak pozostaną stanowiska wolne, na które nie będzie miał kto przyjść. Poza tym, w ramach przepisów aktualnych, przecież każdy aspirujący do stanowiska sędziowskiego będzie musiał w mozolnej drodze ku temuż stanowisku poszczycić się właśnie byciem albo asystentem sędziego, albo referendarzem. Świetnie. Ale co to jest 30 osób co roku na skalę kraju? Chyba sądów rejonowych z wolnymi etatami dla asystentów sędziów jest więcej? 

Co to da? Tyle, że bycie asystentem zostanie zmarginalizowane zupełnie - nikt się z samych asystentów, zapatrzonych w cel pt. nominacja sędziowska, nie będzie przejmował tym zajęciem i traktował je nie inaczej niż jako zło konieczne, krok który trzeba przejść. Ciągła rotacja, ciągle nowe twarze, z których każdemu nowemu jakiś sędzia (no bo kto?) będzie musiał wytłumaczyć, co i jak robić, jak napisać... O ile dzisiaj już tak jest - jak ktoś zostaje asystentem, to przejściowo, szukając czegoś lepszego (a nawet jak nie, to jak zobaczy, ile za to płacą, a ile trzeba robić - szybko nabiera przekonania, że należy rozejrzeć się za sensowniejszą i lepiej płatną pracą) - to przyszłość tych stanowisk rysuje się tylko gorzej. Rekord, gdy ja w sądownictwie pracowałem, to była osoba, która pracowała niecałe 2 m-ce. 

Totalny bezsens. Zamiast wykorzystać stanowiska asystentów jako alternatywę dla osób po studiach prawniczych, które nie zdecydowały się z wyboru na aplikację, i postarać się, aby wynagrodzenie oraz warunki pracy zachęcały do pozostania na stanowisku, trwałej współpracy z sędziami, która mogła by się poprawiać, dopracowywać i być naprawdę efektowna - MS poszło w kierunku czegoś, co skutkować będzie wieczną rotacją na stanowiskach asystenckich. O ile znajdą się na nie chętni.

Z drugiej strony - biorąc pod uwagę to, jak MS próbuje zrobić w konia absolwentów aplikacji sądowej starego typu (którzy jeszcze kilka lat wstecz dawno by byli asesorami, a może i sędziami) - wydłużając im znowu okres wymaganego stażu na stanowiskach asystentów i referendarzy, a przede wszystkim różnicując wymagany okres pracy na tych stanowiskach pomiędzy aplikantami starej i nowej aplikacji - to sytuacja asystentów i tak nie jest chyba najgorsza. Co nie znaczy, że dobra.